Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In acht dubbelinterviews spreken we de lijsttrekker en de voorzitter van de acht deelnemende partijen in de gemeente Lochem. Dit biedt, naast de politieke standpunten, ook een inkijkje in het reilen en zeilen van de partijen. De gestelde vragen zijn telkens nagenoeg dezelfde, maar omdat het er veel zijn, wordt steeds een selectie van de antwoorden weergegeven.
Dit is aflevering 7: GroenLinks/PvdA, met lijsttrekker Martine Willems (MW) en voorzitter Wilma Heesen (WH).
Deze versie is langer dan de versie die in de Berkelbode verscheen.
Vorige afleveringen:
1. Meedenken met Locem (MmL)
2. Gemeentebelangen (GB)
3. CDA
4. VVD
5. Democratische Partij Lochem (DPL)
6. D66
GroenLinks en PvdA gaan voor het eerst samen de verkiezingen in, mét een gezamenlijk verkiezingsprogramma. De samenwerking was ook de afgelopen tijd al stevig, maar in de gemeenteraad zijn het formeel nog twee fracties. Ze begonnen de rit met elk twee zetels. Bij de PvdA splitste raadslid Jos Israel zich in juni 2025 af, vanwege het Israel-standpunt van de landelijke partij. De PvdA zit sinds mensenheugenis in de Lochemse gemeenteraad en maakte vaak deel uit van de coalitie. De partij was vooral in de kern Lochem altijd groot. GroenLinks is ook al jarenlang een vaste waarde in de raad en kende illustere voorlopers als Kombinatie Aktief Lochem (KAL). De K’s in plaats van de C’s in de naam geven al aan dat de wortels van groene politiek in de jaren ’70 liggen.
In 1990 ontstond GroenLinks zowel landelijk als lokaal. Landelijk is GroenLinks inmiddels gefuseerd met de PvdA. De nieuwe combinatie doet nog niet in alle gemeenten met een gezamenlijke lijst mee. In Lochem is dat wel het geval. Volgens bestuur en fractie(s) was dit een logisch gevolg van veel raakvlakken en de toch als nauwe samenwerking. De nieuwe partij kiest vermoedelijk in de loop van dit jaar een nieuwe naam. De Lochemse afdeling volgt wat dat betreft de landelijke ontwikkelingen.
De mensen
Wilma Heesen is voorzitter en kent de lokale politiek van binnenuit. Ze was eerder fractievoorzitter en wethouder namens de PvdA. Ze is onder meer directeur van Yunio Jeugdgezondheidszorg en vertrouwenspersoon bij LochemEnergie. Lijsttrekker Martine Willems kan eveneens bogen op veel politieke ervaring en is momenteel lijsttrekker van de PvdA. In het dagelijks leven is ze directeur innovaties bij Randstad RiseSmart en heeft hierdoor veel kennis van de arbeidsmarkt.
Als u de rol van de ander in één zin moet omschrijven, wat is die dan? Is de voorzitter de ‘baas’ of de ‘facilitator’, en is de lijsttrekker de ‘uitvoerder’ of de ‘ster’?
WH: “Ik vind facilitator wel een mooi woord, in de betekenis dat het bestuur het werk van de mensen die aan de bak staan mogelijk maakt. Die mensen, dat zijn de fractie en de steunfractie. Maar soms doen we dingen ook wel samen, zoals het uitdelen van ‘rode taarten’ aan mensen en organisaties die goede dingen doen. Verder moet het bestuur bijvoorbeeld zorgen voor het op tijd inleveren van kandidatenlijsten voor de verkiezingen.”
MW: “Er is ook veel samenwerking en afstemming met elkaar. Dat kan ook, omdat we met een klein clubje mensen zijn die elkaar goed kennen. Dat leidt tot regelmatig even klankborden en elkaar versterken. Dat kan onder meer omdat Wilma ook veel ervaring heeft met het uitvoerende werk.”
WH: “De rol van de lijsttrekker is vooral het boegbeeld zijn van onze beweging. Maar verder moet het een team zijn waarbinnen iedereen even belangrijk is.”
In de landelijke politiek zien we vaak spanning tussen de partijtop en de fractie. Hoe houdt u in de gemeente Lochem de neuzen dezelfde kant op?
WH: “Dat speelt hier dus helemaal niet. De rollen zijn duidelijk. De afgelopen tijd was wel bijzonder, omdat PvdA en GroenLinks in elkaar geschoven werden. Dat was voor het bestuur wel een extra opgave, maar tot spanningen heeft het niet geleid.”
MW: “Ook de fracties schoven steeds dichter naar elkaar toe. En ook dat ging gelukkig zonder gedoe. Soms kwam er wel een kritische vraag, maar dat is juist goed. Door dat soort vragen blijf je samen de juiste dingen doen. De intenties zijn bij iedereen hetzelfde: vooruitgaan.”
We horen steeds vaker over burn-outs of intimidatie in het lokaal bestuur. Ziet u het als taak van het bestuur om de mentale gezondheid van uw fractieleden te bewaken?
WH: “Ik zie dat zeker als taak van het bestuur. Het heeft zich de afgelopen tijd bij ons niet voorgedaan. De fractievoorzitter en het team hebben ook een rol om elkaar in de gaten te houden. Als het nodig is, moet je in gesprek gaan. Wat we zien en horen, is dat het raadswerk veel tijd kost. We houden kandidaten ook altijd voor dat ze zich dat moeten realiseren.”
MW: “Het kost zeker 20 uur in de week, maar het maakt ook nogal uit met hoeveel zetels je in de raad zit. Vorige periode zaten we met drie en nu met twee, en de laatste tijd zelfs even met een zetel. Van drie naar twee vond ik al een stevige stap voor de werkdruk.”
De toon in het debat – ook lokaal en op sociale media – verhardt. Hoe ervaren jullie dit in Lochem?
MW: “Zelf heb ik daar niet veel last van gehad. Ik zie wel dat het tussen sommige personen niet zo lekker ging. Je mag best scherp op de inhoud zijn, maar niet op de persoon spelen of elkaar de maat nemen. Sinds het rapport van verkenner Dick de Cloe en wat daaruit is voortgekomen, zie ik dat de samenwerking in de raad is verbeterd. Ik heb altijd wel een prettige relatie gehad met iedereen. Je hebt ook veel contact met andere fracties, al is dat met de een wat meer dan met de ander. In het algemeen vind ik dat het geen theekransjespolitiek hoeft te zijn, maar dat je wel bij de inhoud moet blijven. Dat heb ik ook tegen De Cloe gezegd.”
WH “Ik vind ook dat je moet investeren in goede relaties. Een oud-VVD-raadslid heeft me, lang geleden, een goede les geleerd: geef elkaar voor en na de vergadering altijd een hand. Neem de moeite om te investeren in goede relaties.”
Hoe worden de taken verdeeld onder raadsleden?
MW: “Dat is in een kleine fractie en met drie fractieondersteuners belangrijk. We proberen de taken zo goed mogelijk te verdelen, onder meer op onderwerp en beschikbaarheid. Er zijn grote onderwerpen, zoals woningbouw. Daar heeft iedereen zich de laatste tijd wel mee beziggehouden.”
Hoe moeilijk was het écht om de kieslijst gevuld te krijgen? Moest u mensen overhalen die eigenlijk twijfelden?
WH: “Het was niet moeilijk. Er was sprake van enthousiasme door de vernieuwde energie die is ontstaan door de samenvoeging. Wat we altijd zoeken, is verjonging. Dat is ook gelukt. Zo staat Carlijn Enzerink uit Barchem op onze lijst. Zij is nog jong en actief in de Barchemse gemeenschap. Bij de samenstelling van de lijst hebben we dit keer natuurlijk ook goed gekeken naar de verdeling PvdA en GroenLinks. We hebben een commissie voor de kandidaatstelling. Die maakt een profiel. Dat wordt ook voorgelegd aan de leden. Dat is bij ons dus een heel proces. Er staan 34 kandidaten op onze lijst.”
Als we in maart 2030 zijn, en we kijken terug op de raadsperiode die binnenkort gaat beginnen: wat moet er in Lochem absoluut veranderd zijn?
MW: “Op de eerste plaats moeten er dan een heleboel betaalbare huizen en huizen in de categorie sociale huur zijn gebouwd. Dat is hard nodig en dat horen we ook het vaakst in gesprekken met inwoners. Bouwen voor jongeren, maar ook voor ouderen die willen doorstromen naar een kleinere woning. Daarmee komt het hele systeem in beweging. Ik denk dat dit bij alle partijen voorop staat, dus het moet mogelijk zijn om de krachten te bundelen en daar samen beweging in te krijgen. Sociale huur is voor ons al lang een speerpunt. Ons voormalige raadslid Marjan Beuke heeft daar in de 16 jaar dat ze in de raad zat altijd een stevig punt van gemaakt.”
MW: “Een aantal jaren geleden hebben we een motie ingediend om kinderarmoede te bestrijden en te zorgen dat kinderen gelijke kansen krijgen en overal aan mee kunnen doen. Dat blijft een belangrijk punt voor ons. Er zijn wel stappen gezet, onder andere door de Stichting Leergeld en ‘t Baken, maar we zijn er nog niet. Kinderen moeten toegang krijgen tot bijvoorbeeld sportclubs en huiswerkbegeleiding. Hier is samenwerking van verschillende instanties van groot belang. En professionals die iets signaleren dat aandacht verdient, moeten de weg weten en aan de bel trekken.”
MW: “We moeten een goede visie ontwikkelen op het buitengebied. Daar komen veel zaken samen, zoals natuur, biodiversiteit, landbouw, recreatie en gezondheid. Het Programma Buitengebied is een goede start, maar er moet een brede visie komen. We moeten zuinig zijn op het buitengebied waar al die functies samenkomen. Zowel de natuur als de transitie van de landbouw is van belang. We moeten het met elkaar doen, dus zorgen dat de gemeente niet tegenover, maar naast de boeren komt te staan. ”
MW: “Investeren in gezondheid, en dan vooral het preventieve gedeelte, vinden we ook belangrijk. Dat betekent dat we moeten investeren in sport en beweging. Sportverenigingen spelen een belangrijke rol, omdat ze ook een verbindende rol hebben. Dat is goed voor zowel de fysieke als mentale gezondheid. De zorg staat onder druk, dus moeten we kijken wat we kunnen doen om ervoor te zorgen dat inwoners minder zorg nodig hebben. De gemeente kan een verbindende rol spelen. Dat moet ook als we willen groeien naar 40.000 inwoners. Dat vraagt om slim groeien.”
MH: “Wat zorg betreft is naar elkaar omzien van belang. De voorzorgcirkel in Almen is daar een mooi voorbeeld van. Het zou mooi zijn als we dat in 2030 in veel meer kernen, wijken of straten gerealiseerd hebben.”
Aan de lijsttrekker: Lochem kent specifieke uitdagingen, zoals vergrijzing. Wat zijn de gedachten hierover?
MW: “De energietransitie in combinatie met de netcongestie zijn zaken die aandacht vragen. Dit zijn uitdagende opgaven die vragen om innovatie. Warmtenetten, zon, wind en noem maar op. Alles is bespreekbaar. Daarbij moet ook aandacht zijn voor mensen met een kleine portemonnee. Die moeten ook mee kunnen komen en ervan profiteren.”
Wat is de schoonheid van de lokale politiek? En waar haal je de voldoening uit?
MW: “Ik voel me op de eerste plaats volksvertegenwoordiger. In gesprek gaan met mensen en organisaties en alles wat je hoort proberen om te zetten in beleid. Dat vind ik prachtig om te doen. Alles wat je als raadslid te weten komt en leert, maakt je wijzer. Ik zeg weleens tegen mensen dat je het als een cadeautje moet zien om eens een paar jaar in de raad te zitten. Je inzetten voor je eigen omgeving en de maatschappij. Daar word ik echt heel gelukkig van. Dat gun ik iedereen.”
De Keuzes
Bouwen in het buitengebied om de woningnood op te lossen? OF: Het buitengebied gaat op slot, dan maar minder woningen?
MW: “Als je net iets buiten de kern bouwt, zit je automatisch al in het buitengebied. Dat speelt ook bij de woningbouwplannen waar we al mee bezig zijn. Die moet zeker doorgaan. Het buitengebied hoeft dus zeker niet op slot, maar toch liever eerst optoppen en inbreiden. En als je dan toch het buitengebied in wilt, moet daar een goede visie onder liggen. Om verrommeling van het buitengebied te voorkomen.”
Inbreiden en de hoogte in? OF: Het dorpse karakter behouden?
MW: “Wat is hoog? Het moet wel passen in de kern, maar als je voldoende betaalbare woningen wil, moet je wel de lucht in. Een paar woonlagen kan meestal wel zonder het dorpse karakter aan te tasten. Draagvlak is daarbij wel belangrijk. In gesprek gaan over wat waar wel of niet kan, is een goed idee. Kijk naar de Kokstraat in Eefde. We willen graag betaalbare woningen, maar het moet wel passen in de omgeving.”
Eigen inwoners van de gemeente krijgen voorrang op huurwoningen? OF: Iedereen is gelijk: statushouders en mensen van buitenaf maken evenveel kans?
MW: “Prioriteit geven aan mensen met een sociale of economische binding met de gemeente is belangrijk. Maar daarnaast zijn er ook andere groepen die je moet huisvesten, zoals statushouders. Dat zijn taken die we moeten uitvoeren. Kijken naar doelgroepen is van belang om te voorkomen dat woningen bijna alleen maar naar mensen van buiten de gemeente gaan, zoals bij de Detmerskazerne in Eefde is gebeurd. Dat heeft veel te maken met de prijzen van woningen.”
WH: “Ook onze ondernemers vragen al lang om meer betaalbare woningen voor de goede balans tussen werkgelegenheid en wonen.”
De ozb fors omhoog? OF: Voorzieningen zoals de bibliotheek of het dorpshuis in een kleine kern sluiten?
MW: “De ozb verhogen is niet nodig. We hebben een flinke reserve en we gaan meer woningen bouwen, waardoor je ook meer ozb genereert. Waar ik ook op wil wijzen, is dat relatief veel mensen in Lochem een koophuis hebben. Daaronder ook mensen met een smalle beurs. Als je de belasting verhoogt, moet je goed kijken of je die groep niet in de problemen brengt.”
Meer toeristen naar Lochem halen voor de economie? OF: De toeristenbelasting verhogen om de rust te bewaken?
MW: “Ik denk dat het wel in balans is. We moeten geen Amsterdamse toestanden hebben en dat gaat ook niet gebeuren. Toerisme is belangrijk voor de regio. Ik wijs ook hier weer op het buitengebied. We zijn niet erg enthousiast over overal nieuwe recreatievoorzieningen.”
Geld naar cultuur en kunst? OF: Geld naar sportverenigingen?
MW: “Onmogelijke keuze! Allebei zijn ze belangrijk. Over het belang van sport hebben we het al gehad. Maar kunst en cultuur zijn zeker zo belangrijk.”
WH: “Kunst en cultuur spelen een belangrijke rol bij de mentale gezondheid van mensen. Dat moet je dus ook toegankelijk en betaalbaar maken voor iedereen.”
Zelfstandig blijven als gemeente Lochem? OF: Fuseren met een buurgemeente voor een krachtiger bestuur?
WH: “Zelfstandig blijven als het kan en fuseren als het moet. Fuseren met de nodige terughoudendheid. We hebben het meegemaakt in 2005, toen Lochem en Gorssel fuseerden. Dat was wel een ongelofelijk gedoe. En toen werden we min of meer gedwongen. Het gevolg was een heel proces met veel gesprekken met mensen die zich afvroegen waar het allemaal voor nodig was.”
In de Regio Stedendriehoek blijven? OF: Switchen naar de Regio Achterhoek?
MW: “We hebben de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de Stedendriehoek en er zijn op verschillende terreinen ook stappen gezet. Alleen daarom al zeg ik: blijf bij de Stedendriehoek. Maar de verbinding met de Achterhoek is ook belangrijk, zeker op terreinen als toerisme en sport.”
We plaatsen windmolens op Lochems grondgebied om de taakstelling te halen? OF: We betalen liever een boete dan dat we ons landschap aantasten?
MW: “We staan voor een energietransitie en daarbij is windenergie ook een aspect. Maar de mogelijkheden qua locaties zijn beperkt. De Papenslagweg is een mogelijkheid, maar dan moet dat kunnen binnen de landelijke afstandsnormen die nog volgen. En uiteraard zijn gezondheidsaspecten erg belangrijk in dit verhaal.”
Een bindend referendum over grote projecten? OF: De gemeenteraad is gekozen om te beslissen, dus geen referenda? En wat vinden jullie van een burgerberaad?
MW: “De gemeenteraad is gekozen, dat is een belangrijk uitgangspunt in onze democratie. Maar we zouden het wel mooi vinden om in de komende periode eens een burgerberaad te organiseren rond een bepaald onderwerp. Dan horen we ook eens de mening van een brede groep inwoners, in plaats van alleen tegenstanders van een project. Het is ongelofelijk belangrijk om naast inwoners te blijven staan en ze ook te betrekken bij de keuzes die moeten worden gemaakt. Er ligt een participatienota klaar voor behandeling door de nieuwe gemeenteraad. Door het over de verkiezingen heen te tillen, hebben we meer tijd om ook van inwoners te horen wat ze ervan vinden.”
De wolf hoort bij de nieuwe natuur in onze regio? OF: Lochem moet een wolfvrije zone worden?
MW: “Een wolfvrije zone creëren is onmogelijk. En de wolf is gewoon een onderdeel geworden van de Nederlandse natuur en wat ons betreft mogen ze blijven. De zorgen snappen we wel en in extreme gevallen moet je kijken hoe je omgaat met een probleemwolf. Probleemwolven ontstaan vooral door het gedrag van mensen.”
Boeren moeten ruimte inleveren voor natuurherstel en woningbouw? OF: De agrarische sector gaat voor?
MW: “De agrarische sector is een heel belangrijk onderdeel van onze gemeente. Tegelijkertijd moeten we ook zuinig zijn op natuur en landschap. Dan kom ik weer op die goede visie voor het buitengebied. Zodat duidelijk is wat wel en niet kan. Boeren moeten we helpen bij de noodzakelijke transitie. Oplossingen liggen onder meer op het vlak van agrarisch natuurbeheer op een manier dat de boer er wat aan kan verdienen. Er zijn in de gemeente trouwens al veel boeren die goede initiatieven hebben ontplooid. Die verdienen onze steun en we moeten boeren in het algemeen niet in een kwaad daglicht stellen.”
Boeren die willen stoppen daarbij helpen? OF: Nee, dat is een taak van de landelijke overheid?
MW: “Ik noem alweer die visie! Duidelijkheid scheppen en boeren dan zoveel mogelijk helpen. Wethouder Marja Eggink voert ook nu al zogeheten keukentafelgesprekken met boeren. Dat is belangrijk en daar moeten we mee doorgaan. Aandacht en verbinding met mensen, zeg maar. Dat is het rooie van ons, hè.”
De auto blijft heilig? OF: De fietser en wandelaar op 1, bijvoorbeeld door ruime 30 km-zones en autoluwe kernen?
MW: “Op het gebied van fietsveiligheid hebben we wel het nodige te doen, dus dat komt bij ons toch wel op nummer één. Maar we gaan de auto niet verbannen. Meer en betere fietspaden zijn belangrijk. Dat geldt ook voor trottoirs, want die liggen er op veel plaatsen ook niet goed bij. Daar horen we veel klachten over. Dat is ook een kwestie van toegankelijkheid.”
Wat zijn de voor- en nadelen van een onderdeel zijn van een landelijke partij?
MW: “Een groot voordeel zijn de contacten met provinciale en landelijke partijgenoten. Goed voorbeeld is de strijd voor behoud en terugkeer van de bus van Borculo naar Deventer. De inzet van onder meer Kamerlid Habtamu de Hoop heeft daarbij echt geholpen. Je staat er als lokale afdeling dan niet alleen voor.”
WH: “Mensen als Kamerlid Marjolein Moorman zijn erg inspirerend. En de partij heeft opleidingsmogelijkheden en mogelijkheden om ervaringen en deskundigheid te delen. Voor nieuwe raadsleden zijn er speciale leergangen. En als je wethouder kunt worden, zijn er mogelijkheden om stage te lopen bij een wethouder in een andere gemeente.”
Legt de landelijke partij dingen op aan de lokale afdelingen?
WH: “Daar kunnen we kort over zijn. Het antwoord is: nee.”
Dit is GroenLinks/PvdA
Naam: GroenLinks/PvdA (GL/PvdA)
Huidig aantal zetels: 3 (voor afsplitsing: 4)
Voorzitter: Wilma Heezen (Lochem)
Lijsttrekker: Martine Willems (Lochem)
Nummer 2 t/m 5:
2. Erwin Beumer (Laren)
3. Ruben Oteman (Lochem)
4. Joost Düking (Eefde)
5. Nanneke Boers (Lochem)
Website: www.lochem.groenlinkspvda.nl
