Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In acht dubbelinterviews spreken we de lijsttrekker en de voorzitter van de acht deelnemende partijen in de gemeente Lochem. Dit biedt, naast de politieke standpunten, ook een inkijkje in het reilen en zeilen van de partijen. De gestelde vragen zijn telkens nagenoeg dezelfde, maar omdat het er veel zijn, wordt steeds een selectie van de antwoorden weergegeven.
Dit is aflevering 2: Gemeentebelangen (GB), met lijsttrekker Anja Rouwenhorst (AR) en voorzitter Ans Lensink (AL). Deze versie is uitgebreider dan die in de Berkelbode is verschenen.
Vorige afleveringen:
– Meedenken met Locem (MmL)
GB is met 8 zetels in de gemeenteraad veruit de grootste fractie. Met twee (van vier) wethouders is het ook in het college van burgemeester en wethouders de sterkste kracht. De partij gaat de komende verkiezingen in met 37 kandidaten op de lijst. De ambitie is: minimaal de grootste blijven.
Rolverdeling
Als je de rol van de ander in één zin moet omschrijven, wat is die dan? Is de voorzitter de ‘baas’ of de ‘facilitator’, en is de lijsttrekker de ‘uitvoerder’ of de ‘ster’?
AL: “Nou, voor mij is de lijsttrekker het gezicht van de partij. Het boegbeeld, zeg maar. Als voorzitter ben ik meer bezig met faciliteren. In de praktijk doen we ook wel heel veel dingen samen. Ik bemoei me niet met de politieke inhoud, want dat ligt bij de fractie. Maar ik geef wel mijn mening als we samen dingen voorbereiden. Bij lastige onderwerpen sparren we samen. Zoals bij de breuk in de coalitie die we deze periode meemaakten.”
AL: “We bereiden onderwerpen samen voor en koppelen dat terug naar bestuur en fractie. Als het nodig is, halen we ze ook weleens allemaal bij elkaar.”
AR: “Ans vindt dat ze vooral faciliteert, maar ik vind dat we echt een gezamenlijke rol hebben en samen verantwoordelijkheid dragen.”
AL: “Er is veel support naar elkaar toe. Dat je af en toe ook zegt: ‘Je bent hartstikke goed bezig. Niet twijfelen. Boem, door!’ Ook dat is belangrijk.”
In de landelijke politiek zien we vaak spanning tussen de partijtop en de fractie. Hoe houden jullie de neuzen dezelfde kant op zonder op elkaars stoel te gaan zitten?
AL: “We hebben sowieso de afspraak dat bij de fractievergaderingen zoveel mogelijk een bestuurslid aanwezig is. Zo blijven we op de hoogte van wat er speelt. Soms merk je dat er wat verdeeldheid dreigt te ontstaan over een onderwerp. Dan sluit je als bestuur wat meer aan. Niet om betweterig over te komen, maar meer als klankbord. En om ervoor te zorgen dat we samen dezelfde koers blijven volgen. Op zulke momenten is het goed om ons hardop af te vragen of we nog wel des GB’s bezig zijn. Die vraag staat tijdens vergaderingen trouwens altijd als laatste punt op de agenda.”
AR: “Afwijkend stemmen mag, maar dat wil je natuurlijk liever niet. Het gebeurt gelukkig ook niet vaak. Als het gebeurt, gaan we achter de schermen wel in debat. Elkaars standpunten horen. Ik vind het vooral een taak van het bestuur om te bewaken dat we op koers blijven.”
Het raadswerk wordt wel eens beschouwd als ‘topsport in de avonduren’. Ervaar je dat ook zo?
AR: “Ja, dat klopt wel. Vooral in de avonduren en in het weekend. Velen in onze fractie hebben een fulltimebaan.”
AL: “We zijn allemaal mensen, dus het kan wel eens even te veel worden. Het helpt dat we als bestuur dicht op de fractie zitten. Dan merk je dat wel. En anders hoor ik het wel van Anja. Zij zegt ook weleens tegen een fractielid: ‘Doe jij eens een beetje kalm aan’. Dit soort zaken komt aan de orde tijdens de jaarlijkse evaluatiegesprekken met fractieleden.”
En wat kun je ze dan bieden?
AL: “Vooral een luisterend oor. Wat je verder kan doen, hangt af van waarop iemand vastloopt. Ik weet dat Anja vorig jaar tegen een van de fractieleden heeft gezegd: Sla jij maar eens even een week de fractievergadering over.”
AR: “Hierbij speelt mee dat we een grote fractie hebben. Daardoor kunnen we taken gemakkelijker verdelen als het nodig is. We hebben acht fractieleden en twee fractievertegenwoordigers.”
Hoe voorkom je bij een grote fractie dat er ‘backbenchers’ ontstaan? Hoe houd je fractieleden in ieder geval achter de schermen actief?
AR: “We vinden het belangrijk om midden in de samenleving te staan, dus onze mensen zijn zoveel mogelijk bij bijeenkomsten in de gemeente, zoals vergaderingen van dorpsraden of infoavonden over woningbouwprojecten. Daar gaan eigenlijk standaard een of twee leden van onze fractie naartoe. Ook dat is een voordeel van een grote fractie.”
AL: “We proberen iedereen in te zetten op de eigen expertise en voorkeuren. En tijdens fractievergaderingen komt iedereen aan het woord. Alle leden hebben hun eigen dorp of kern en brengen vanuit die achtergrond dingen in.”
Hoe gaat het met de toon van het debat in de gemeenteraad? Is een verkeerde toon lastig?
AR: “Niet zozeer lastig, maar wij zitten zo niet in elkaar. Samen met het bestuur hebben we daar wel gesprekken over gevoerd. We hebben er bewust voor gekozen om niet mee te doen aan die toon en bij onszelf te blijven. Inhoudelijk respectvol en gericht op resultaat.”
Merken jullie wel verbetering in de omgangsvormen sinds het rapport van verkenner De Cloe?
AR: “Je merkt inderdaad verbetering.”
AL: “Dat rapport bevatte natuurlijk de nodige aanbevelingen. En als iedereen die aanbevelingen heeft gelezen en ze enigszins ter harte heeft genomen, kan het ook niet anders dan dat het verbetert. Het is een leerproces.”
Hoe moeilijk is het om de kieslijst gevuld te krijgen?
AL: “We hebben een kleine honderd leden en een kieslijst met 37 kandidaten. Uit de leden komen mensen naar voren, maar ook van buitenaf komen mensen die iets voor ons willen doen. Maar vanzelf gaat het niet en we besteden daar best veel tijd aan. We hebben een kiescommissie en die gaat veel gesprekken aan. Met elke kandidaat op de lijst wordt minimaal één keer gepraat. Een kandidaat moet bij ons passen en het gedachtengoed van GB een warm hart toedragen. Onze belangrijkste standpunten staan op twee A-viertjes, dus die kan iedereen vooraf lezen. Net als ons verkiezingsprogramma.”
AL: “We hebben nu een aantal nieuwe mensen op de lijst. Die komen ook via-via binnen. Soms zijn het vrienden of kennissen van onze leden. Of van horen zeggen, bijvoorbeeld als iemand positief is opgevallen tijdens een bijeenkomst van organisaties als LTO, om in landbouwkringen te blijven.”
Als het maart 2030 is en we kijken terug op de raadsperiode die binnenkort gaat beginnen: wat moet er in Lochem absoluut veranderd of gerealiseerd zijn?
AR: “Belangrijk is dat het Vitaal Plan Buitengebied er dan ligt, om de leefbaarheid te behouden. En van het programma volkshuisvesting moet dan ook een flink deel zijn gerealiseerd. Woningen bouwen is erg belangrijk, maar we willen ook aandacht besteden aan de voorzieningen in de kernen. Zonder voorzieningen krijg je een forenzendorp. We zien liever leefbare kernen.”
AR: “We willen bijvoorbeeld dorpshuizen graag behouden en toekomstbestendig maken. Bij sommige is dat al gelukt, maar bijvoorbeeld in Barchem, Harfsen en Exel zijn nog stappen te zetten. Zulke voorzieningen kunnen we mede in stand houden via zogeheten Dorpendeals. Dan komt het initiatief van onderaf. De financiering kan deels lokaal worden geregeld en via de provincie en de gemeente. Bij het organiseren van die lokale financiering kan de gemeente de kern ondersteunen.”
“Bij woningbouwprojecten is goede participatie van belang. Als je dat goed regelt, kun je grote stappen zetten. Het college heeft net een participatieplan naar de raad gestuurd. Dat moet nog worden behandeld.”
“De welzijnscoördinatoren zijn echt een ding van GB. Daar staan we nog steeds volledig achter. Wat ons betreft gaan ze aan de slag in alle kleine kernen. Maar ook in Lochem, al kunnen mensen daar vrij gemakkelijk een beroep doen op Welzijn Lochem. Daar vallen ook de coördinatoren in de kernen onder.”
(Welzijncoördinatoren vormen een laagdrempelige schakel tussen inwoners en hulpverlening. Ze beantwoorden vragen, nemen drempels weg, signaleren problemen en zoeken passende vrijwillige of professionele zorg – HB).
AL: “Wat ik ook belangrijk vind om in 2030 gerealiseerd te hebben, is respectvolle omgang in de raad. We zeggen dan wel dat we aan de beterende hand zijn, maar ik wil het toch nog even genoemd hebben.”
AR: “Wat betreft de vergrijzing wil ik nog een positief gevolg daarvan benoemen. Het is niet alleen maar een probleem. Ouderen zijn heel waardevol voor de gemeente. Ze zijn gepensioneerd, hebben tijd en doen dus heel veel vrijwilligerswerk. Dat is goud. Het grijze goud.”
Wat is de schoonheid van de lokale politiek? En wat levert je persoonlijk op? Is er sprake van voldoening?
AR: “Voldoening geeft het zeker. Anders houd je het niet vol en zou ik niet voor nog eens 4 jaar bijtekenen. Die voldoening haal je vooral uit het feit dat je met alle onderwerpen aan de slag kunt en het goede kunt doen voor alle inwoners. Dus niet alleen voor onze achterban, maar voor iedereen. Je wil betekenisvol zijn.”
Keuzes
Bouwen in het buitengebied om de woningnood op te lossen? OF: Het buitengebied gaat op slot, dan maar minder woningen?
AR: “Er mag best wel wat reuring zijn in het buitengebied. Er mag gebouwd worden, maar het moet wel passen bij het landschap en de natuur. De agrarische sector staat voor ons wel bovenaan. Het Vitaal Plan Buitengebied, waar ik al op wees, draagt bij aan een goede balans.”
De hoogte in via appartementencomplexen in de dorpskernen? OF: Het dorpse karakter behouden met alleen laagbouw, ook als dat betekent dat jongeren moeten vertrekken?
AR: “Dat is een harde vergelijking. We willen de jongeren natuurlijk behouden, maar dan gaan we voor inbreiding en de hoogte in. Geen torenflat natuurlijk. In ons verkiezingsprogramma staat: niet hoger dan de kerktoren. In de kernen is het belangrijk dat het dorpse karakter behouden blijft.”
Eigen inwoners krijgen voorrang op huurwoningen? OF: Iedereen gelijk: statushouders en mensen van buitenaf maken evenveel kans?
AR: “Bij huurwoningen zijn we aan allerlei regels en opgaven gebonden. Je zou jongeren graag voorrang geven. Als dat zou kunnen, dan zijn we daar voorstander van. Voor de leefbaarheid wil de jongeren niet kwijt. Bij koopwoningen is het al wat gemakkelijker om te sturen. Deze vraag komt overigens ook voor in de stemwijzer voor de gemeenteraadsverkiezingen, die vanaf 18 februari beschikbaar is.”
De OZB met 10% omhoog? OF: Voorzieningen, zoals de bibliotheken en dorpshuizen in (kleine) kernen, sluiten?
AR: “Wat ons betreft indexeren we de OZB en verhogen we die dus niet meer dan de inflatie. Ook omdat je met verhoging onze ondernemers dupeert.”
Meer toeristen naar Lochem halen voor de economie? OF: De toeristenbelasting verhogen om de rust te bewaren?
AR: “Meer toeristen, want dat is goed voor de economie.”
AL: “Klopt, maar toeristische voorzieningen zijn ook belangrijk voor de eigen inwoners die willen recreëren. Wandelen, een stukje fietsen in hun eigen omgeving en onderweg ergens op een terrasje gaan zitten. Ook dat is goed voor de leefbaarheid en economie.”
Geld naar cultuur? OF: Geld naar (sport)verenigingen?
AR: “Dat is een onmogelijke keuze. Kunst en cultuur zijn er ook in verenigingsverband. Toneel- en muziekverenigingen bijvoorbeeld. Die vinden we heel belangrijk, maar verenigingen hebben wat ons betreft ook een eigen verantwoordelijkheid. De gemeente kan faciliteren en ondersteunen. Veel verenigingen staan trouwens al op eigen benen, dus dat is prima.”
Zelfstandig blijven, ook als dat ten koste gaat van de kwaliteit van dienstverlening? OF: Fuseren met een buurgemeente voor een krachtiger bestuur?
AL: “Dat is wat ons betreft niet aan de orde. We zijn groot genoeg om nog zelfstandig te besturen. En als ik in het gemeentehuis rondloop, zie ik veel jonge medewerkers. Die kunnen we dus kennelijk ook nog wel vinden. En we werken veel samen. Binnen de Regio Stedendriehoek en voor toerisme en sport ook binnen de Regio Achterhoek. En door het Twentekanaal werken we ook samen met gemeenten in Twente. Wat dat betreft liggen we mooi centraal.”
We plaatsen windmolens op Lochems grondgebied om onze taakstelling te halen? OF: We betalen liever een boete aan het Rijk of de provincie dan dat we ons landschap aantasten?
AR: “Vooralsnog zijn de landelijke normen voor windmolens er niet. En we hebben altijd gezegd dat we tot die tijd geen windmolens willen. En daarbij zouden we ze liever op zee zien dan op land.”
AL: “GB is geen voorstander van windmolens. Maar ook niet van zonnepanelen op landbouwgrond.”
Een bindend referendum of burgerberaad bij grote projecten? OF: De gemeenteraad is gekozen om te beslissen, dus geen referenda?
AR: “We vinden dat de gemeenteraad democratisch is gekozen. Het is een voorrecht om in een democratie te leven. Dat neemt niet weg dat je inwoners moet horen. Participatie is van belang en de procedures moeten worden bewaakt. We zijn ervoor om direct betrokken mensen goed te betrekken bij plannen. Dat is beter dan bijvoorbeeld een burgerberaad. Daar zitten mensen in uit alle delen van de gemeente en die zijn dus niet allemaal direct betrokken. Je moet participeren waar de dingen gebeuren.”
De wolf hoort bij de nieuwe natuur? OF: Lochem moet een wolfvrije zone worden?
AL: “We constateerden dat we er niets over in ons programma hebben staan. Maar we vinden eigenlijk dat onze natuur te klein is voor de wolf, dus dan kiezen we toch voor een wolfvrije zone. Hoe je dat doet, is nog een andere vraag. Een hek om de gemeente is geen optie. En… jammer is het ook wel, want het zijn echt prachtige dieren.”
Boeren moeten ruimte inleveren voor natuurherstel en woningbouw? OF: De agrarische sector gaat voor?
AR: “Daar hoeven we niet lang over na te denken. Onteigenen of dwang zijn geen opties.”
AL: “Zelfs niet voor een zeldzame vlinder, zoals elders in het land gebeurt.”
Ja, boeren die willen stoppen, daarbij helpen? OF: Nee, dat is een taak van de landelijke overheid?
AR: “Ja, het is in principe landelijk beleid, vooral als het gaat om financiële steun. De gemeente kan stoppende boeren wel helpen door de mkb-adviseur te laten meedenken. We hebben eerder een motie ingediend voor maatwerk binnen het FAB-beleid*. Dat betekent een positieve grondhouding bij aanvragen, als die passen bij natuur en landschap.”
(* = Functiewijziging Agrarische Bebouwing)
De auto blijft heilig: overal 50/80 km/u en goed parkeren? OF: De fietser en wandelaar op 1 door ruime 30 km-zones en autoluwe kernen?
AR: “We vinden 30 km in de kernen prima, maar fietsers en wandelaars krijgen niet altijd voorrang. In het buitengebied geldt op bijna alle wegen al 60 kilometer, zelfs op de provinciale wegen. Dat zorgt voor sluipverkeer en navigatiesystemen die het verkeer ook via de secundaire wegen leiden. We zijn ervoor om de snelheid op de provinciale wegen te verhogen naar 70 kilometer. Dat maakt het verschil in de doorstroming en ontlast de binnenwegen.”
AR: “Voor fietsers is het van belang om het maaibeleid tegen het licht te houden. In de gemeente geldt ‘Maai Mei Niet’. Door in het voorjaar niet te maaien, raken fietspaden overwoekerd. Dat is gevaarlijk, omdat paaltjes niet meer goed zichtbaar zijn. Daardoor worden ook fietsknoopbordjes soms onzichtbaar. Je zou kunnen kiezen voor het maaien van bijvoorbeeld een halve meter.”
Lokaal versus landelijk
Bij lokale partijen ontbreekt de ideologische ‘paraplu’ en het opleidingsinstituut van een landelijke partij. Die heeft vaak ook opleidingstrajecten. Is dat een probleem?
AR: “Opleidingen kunnen wij ook bieden, via de Gelderland Academie. Binnenkort volgen de eerste 10 kandidaten van onze lijst daar een training. En wat betreft de ideologie: die hebben we inderdaad niet. Maar wel onze principes. Het verkiezingsprogramma is ons kompas. Daar mogen inwoners ons aan houden.”
Wat is het voordeel van een lokale partij?
AL: “Dat we onafhankelijk zijn. We hebben de pootjes in de lokale klei. Als afdeling van een landelijke partij kun je weleens wat halen in Den Haag, maar het voordeel van lokaal is dat je de ballast van een landelijke organisatie niet hebt. Dus, met Cruyff gesproken: elk nadeel heb z’n voordeel.”
Dit is GB:
Naam: Gemeentebelangen (GB)
Opgericht: 31 maart 1970
In de raad sinds: 1970
Huidig aantal zetels: 8
Wethouders: Marja Eggink, Wendy Goodin
Voorzitter: Ans Lentink
Lijsttrekker: Anja Rouwenhorst (Lochem)
Nummer 2 t/m 10:
2. Tonnie Verwoerd (Harfsen)
3. Coby Wiltink-Roeterdink (Almen)
4. Leon Eggink (Exel)
5. Caroline van de Maas (Lochem)
6. Arjan Nijland (Laren)
7. Erik Hoentjen (Laren)
8. Jan Willem Boon (Bathmen)
9. Thijs Hiddink (Lochem)
10. Marja Eggink-Meuleman (Laren)
Website: gblochem.nl
