Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In acht dubbelinterviews spreken we de lijsttrekker en de voorzitter van de acht deelnemende partijen in de gemeente Lochem. Dit biedt, naast de politieke standpunten, ook een inkijkje in het reilen en zeilen van de partijen. De gestelde vragen zijn telkens nagenoeg dezelfde, maar omdat het er veel zijn, wordt steeds een selectie van de antwoorden weergegeven.
Dit is aflevering 1: Meedenken met Lochem (MmL), met lijsttrekker Lex de Goede (LdG) en voorzitter Bertus Karssenberg (BK).
MmL maakte de afgelopen 4 jaar deel uit van de coalitie en bestuurde dus mee. Lijsttrekker Lex de Goede (Eefde) is wethouder en voorzitter Bertus Karssenberg (Harfsen) is tevens fractievoorzitter in de gemeenteraad. De scheidslijn tussen voorzitter, raadslid, lijsttrekker en wethouder is daardoor niet heel scherp te trekken.
Hoe kijken jullie terug op de afgelopen periode?
LdG: “Het waren 4 mooie jaren. Het heeft ons vreugde gebracht, omdat we zowel in de raad als in het college vertegenwoordigd zijn. Maar misschien kijkt Bertus er, vanuit zijn kwaliteit als raadslid, daar toch wat anders naar. De verhoudingen zijn veranderd.”
BK: “Het is agressiever geworden en meer op de persoon gericht. Dat zijn wij niet gewend. Wij willen graag politiek bedrijven, los van de persoon. De verhoudingen zijn overigens wel verbeterd nadat D66 de VVD verving in de coalitie.”
LdG: “We hebben het nodige bereikt. Als coalitiepartij dien je logischerwijs minder moties en amendementen in dan wanneer je in de oppositie zit, maar MmL heeft er toch de nodige ingediend en tot een succes gemaakt.”
BK: “Ik wijs even op de aanpak van de zwembaden van Gorssel en Almen. Dat vonden we erg belangrijk en dat zijn ook echt zaken waar inwoners wat aan hebben.”
Rolverdeling
Als je de rol van de ander in één zin moet omschrijven, wat is die dan? Is de voorzitter de ‘baas’ of de ‘facilitator’, en is de lijsttrekker de ‘uitvoerder’ of de ‘ster’?
LdG: “Bij ons zijn de lijnen kort. We kennen elkaar ook al sinds 2014. Bertus is in mijn ogen 95 procent raadslid en 5 procent voorzitter. Dat verandert een beetje in de aanloop naar verkiezingen. Dan krijgt de voorzitter er een aantal taken bij.”
BK: “Dat geldt ook voor Lex. Naast wethouder moet hij de komende tijd als lijsttrekker ook campagne voeren.”
In de landelijke politiek zien we vaak spanning tussen de partijtop en de fractie. Hoe houd je als bestuur in de gemeente Lochem de neuzen dezelfde kant op zonder op de stoel van de lijsttrekker/fractie te gaan zitten?
BK: “Van spanningen is geen sprake. We hebben de afspraak dat het bestuur zich niet met de politieke inhoud bemoeit. Overleg is er wel natuurlijk. Vaak gaat dat heel makkelijk: elkaar aankijken en vragen: hoe gaan we dit doen? En van een landelijke partijtop hebben we al helemaal geen last!”
Raadswerk wordt vaak onderschat. Wat heeft het raadswerk je persoonlijk gekost de afgelopen jaren? En wat levert het op?
BK: “Als raadslid zeg ik: het is erg leuk werk, maar je maakt inderdaad ontzettend veel uren. Ik schat tussen 25 en 30 uur per week. Als voorzitter zeg ik: we moeten er voor onze mensen staan en ze helpen als dat nodig is. Er is weleens sprake van druk van buitenaf. Mensen worden weleens kwaad. Bedreigingen maken we bijna niet mee. Als mensen boos zijn, moet je proberen dat positief te zien en samen naar oplossingen te zoeken. We maken als partij graag gebruik van de kennis van inwoners en ondernemers. Die samenwerking en oplossingen zorgen voor voldoening. Dat is wat het je als raadslid oplevert.”
Mensen
Hoe worden de taken verdeeld onder raadsleden en fractiemedewerkers?
LdG/BK: “We proberen iedereen zo breed mogelijk in te zetten, maar iedereen heeft zo zijn of haar eigen specialisme of voorkeuren. Daar maken we graag gebruik van. Denk aan ruimtelijke ordening, duurzaamheid, sport of geldzaken. De kunst is om mensen in te zetten op kwaliteit en affiniteit met het onderwerp. Zo verdelen we de taken tussen de twee raadsleden en de drie fractievertegenwoordigers.”
Hoe moeilijk is het om de kieslijst gevuld te krijgen? Moesten jullie mensen overhalen die eigenlijk twijfelden?
BK: Dat kost geen enkele moeite. Mensen melden zich voor een groot deel zelf bij ons. Dat komt ook doordat we over veel onderwerpen die spelen in de gemeente met inwoners en ondernemers praten. Soms voelen mensen zich dan tot ons aangetrokken, maar het komt ook voor dat we denken: goh, die kan wel wat voor ons betekenen. We presenteren binnenkort een lijst met 23 mensen. Dat is een mix van jong en oud.”
LdG: “Natuurlijk kijken we naar wat iemand meebrengt aan levens- en werkervaring en wat voor politieke denkbeelden hij of zij heeft. Dat bepaalt uiteindelijk ook de positie op de lijst. En er zijn overigens ook mensen die zeggen: ik vind het hartstikke leuk wat jullie doen. Ik wil graag meedenken, maar ik hoef niet zo nodig op de lijst.”
Als het maart 2030 is en we kijken terug op de raadsperiode die binnenkort gaat beginnen: wat moet er in Lochem absoluut veranderd zijn?
LdG: “Je hoort het vaak: bouwen, bouwen, bouwen. Op dit moment zie je veel plannen voorbij komen. Die moeten in 2030 zijn afgerond of toch ten minste, letterlijk, in de steigers staan. Zo moet van de ambitie van 1300 tot 1500 nieuwe woningen een flink aantal zijn gerealiseerd. Door de gemeenteraad via startnotities aan de voorkant al bij plannen te betrekken, kunnen we veel vertraging voorkomen. Wat we niet kunnen voorspellen, is wat belanghebbenden gaan doen. Via goede participatie voorkom je eveneens vertraging door procedures. Het college heeft recent een participatieplan naar de raad gestuurd, zodat de spelregels wat dat betreft duidelijker worden.”
“Via het Integraal Huisvestingsplan werken we de komende jaren aan verbetering van de scholen in de gemeente. Ook op dat vlak moeten in 2030 stappen zijn gezet. De zwembaden in Almen en Gorssel zijn dan klaar en ook de verbouwing van De Beemd in Lochem en de bouw van de multifunctionele accommodatie in Gorssel moeten dan zijn gerealiseerd.”
Financiën
“Als wethouder van financiën zeg ik: We hebben een spannend jaar achter de rug, met een dreigend financieel ravijn dat uiteindelijk mee bleek te vallen. In 2028 komt er nog zo’n dreiging, maar de gemeente ligt er financieel hartstikke solide bij. We kunnen tegen een stootje. Ook richting 2040, als de zogenaamde schaalsprong in de regio op ons afkomt. Dat betekent dat we in samenwerking investeren in economie, woningbouw en voorzieningen om vitaal en aantrekkelijk te blijven. Zodat mensen hier kunnen blijven wonen en niet naar Deventer, Apeldoorn of Zutphen hoeven te gaan. Wij hebben nog ruimte en weinig gestapelde woningbouw.”
BK: “Recreatie en toerisme zijn belangrijk. Daar willen we meer van, want onze middenstand vaart daar wel bij. Toerisme zorgt ervoor dat meer mensen op straat lopen, die ook winkels bezoeken. Waar we nog behoefte aan hebben, is mogelijkheden voor indoorrecreatie”
LdG: “De balans is belangrijk. We moeten niet overlopen worden. Exacte cijfers hebben we nog niet, maar het aantal overnachtingen is in 2025 weer toegenomen. Dat zien we aan de toeristenbelasting. We wilden in deze periode Fietsgemeente van het Jaar worden. Dat is nog niet gelukt, maar 2026 is nog niet om. Onze fractie heeft een motie ingediend die pleit voor verbreding van fietspaden. Die is aangenomen en inmiddels ook verwerkt in de begroting.”
BK: “Fietspaden zijn vaak nog niet berekend op elektrische fietsen. Door de hogere snelheid wil je geen hobbels en gaten of de kans dat je tegen een paaltje knalt. Of in de brandnetels rijdt. En ook een beetje breder is hier en daar wenselijk.”
Keuzes
Bouwen in het buitengebied om de woningnood op te lossen? OF: Het buitengebied gaat op slot, dan maar minder woningen?
LdG: “Inbreiding is een mooi begin. En waar mogelijk een straatje erbij, zoals oud-minister Hugo de Jonge voorstelde. Dat doen we af en toe al. Met het buitengebied moet je voorzichtig zijn, maar we zeggen niet dat daar geen steen naartoe mag. Via het FAB-beleid (woningen voor agrarische gebouwen – HB) zijn daar al mogelijkheden. Het moet in ieder geval passend zijn in het landschap. We worden geen openluchtmuseum, zoals mensen uit het westen weleens lijken te willen.”
De hoogte in via appartementencomplexen in de dorpskernen? OF: Het dorpse karakter behouden met alleen laagbouw, ook als dat betekent dat jongeren moeten vertrekken?
LdG: “Het moet passen bij de kern. En dan is het de kunst om te bouwen voor alle doelgroepen. Jongeren zouden dus niet hoeven vertrekken. Kleiner bouwen is ook goed voor ouderen, die dan een grotere woning verlaten. Locaties als Buitenlust in Harfsen en de Rozentuin in Epse bieden kansen, maar de gemeente kan dat niet forceren. Wat we wel kunnen, is in gesprek gaan met de eigenaren.”
Eigen inwoners krijgen voorrang op huurwoningen? OF: Iedereen gelijk: statushouders en mensen van buitenaf maken evenveel kans?
LdG: “Dat is een lastige. Jij wel en jij niet, dat kan niet. Den Haag legt ons bovendien eisen op waaraan we moeten voldoen. Statushouders krijgen geen voorrang meer, maar we moeten wel vaste aantallen mensen opvangen. In de gemeente valt ongeveer 18 procent van de woningvoorraad in de categorie sociale huur. De eis is 30 procent. Bovendien is het verloop relatief gering. Dan is er nog 13 procent particuliere verhuur. MmL vindt dat er aandacht moet zijn voor kamerverhuur en woningsplitsing. Dat kan enige verlichting bieden.”
De OZB met 10% omhoog? OF: Voorzieningen, zoals de bibliotheken en dorpshuizen in (kleine) kernen, sluiten?
LdG: “Dat moet allebei niet nodig zijn. De OZB blijft tot 2028 gelijk. Dan volgt een verhoging met 6 procent. Dat is, over 3 jaar gerekend, gelijk aan de inflatie. En de voorzieningen blijven ook overeind. Ze worden zelfs beter. Denk aan de zwembaden.”
Geld naar cultuur en kunst? OF: Geld naar sportverenigingen?
LdG: “De schouwburg en veel sportverenigingen staan op eigen benen. Qua sport wordt er wel geïnvesteerd in De Beemd, de multifunctionele accommodatie (mfa) in Gorssel en de zwembaden. Daar profiteren sportclubs ook van.”
Zelfstandig blijven, ook als dat ten koste gaat van de kwaliteit van dienstverlening? OF: Fuseren met een buurgemeente voor een krachtiger bestuur?
LdG: “Er is geen enkele reden om te fuseren met andere gemeenten. We hebben 300 fulltime banen en slagen er nog steeds heel goed in om vacatures in te vullen. Ook met jonge mensen. We zijn bovendien financieel gezonder dan sommige buurgemeenten. Samenwerken doen we wel, zoals binnen de Regio Stedendriehoek. En op het gebied van toerisme en sport, ook binnen de Regio Achterhoek.”
We plaatsen windmolens op Lochems grondgebied om onze taakstelling te halen? OF: We betalen liever een boete aan het Rijk of de provincie dan dat we ons landschap aantasten?
LdG: “We gaan zeker geen boete betalen. MmL is geen liefhebber van windmolens, dat mag duidelijk zijn. Er zijn toenemende geluiden over gezondheidsschade. De nationale milieunormen voor afstand tot woningen, die pas in 2027 vastgesteld worden, kunnen ervoor zorgen dat bijna nergens meer grote turbines kunnen worden geplaatst. We wachten de landelijke normen af, maar onze insteek is: liever niet.”
Een bindend referendum over grote projecten? OF: De gemeenteraad is gekozen om te beslissen, dus geen referenda?
LdG/BK: “De gemeenteraad is inderdaad democratisch gekozen en neemt dus democratische besluiten. MmL wordt veel benaderd door inwoners met vragen en opmerkingen. Daar luisteren we goed naar. In bijzondere gevallen is een referendum of burgerberaad denkbaar. Maar dan moet je wel vooraf scherpstellen wat je met de resultaten gaat doen.”
De wolf hoort bij de nieuwe natuur in onze regio? OF: Lochem moet een wolf-vrije zone worden?
LdG: “We hebben nog geen meldingen van wolven in onze gemeente gehad. De wolf laat zich echter niet sturen en het is vermoedelijk een kwestie van tijd dat ze hier worden gezien. Als de populatie groeit, ontstaat er mogelijk een probleem met de veiligheid voor mens en dier. Naast schapen lijken ze alpaca’s nogal lekker te vinden.”
Boeren moeten ruimte inleveren voor natuurherstel en woningbouw? OF: De agrarische sector gaat voor?
LdG: “Boeren maken vooral zelf uit wat ze met hun grond willen. Wel kun je in gesprek gaan over vrijwillige verkoop van grond. Dwang is geen optie.”
Ja, boeren die willen stoppen, daarbij helpen? OF: Nee, dat is een taak van de landelijke overheid?
LdG: “Het is inderdaad geen gemeentelijke taak en we hebben er ook geen geld voor. Maar wethouder Marja Eggink houdt wel keukentafelgesprekken met boeren. Daarbij moeten we een positieve grondhouding innemen. We kunnen helpen door de inzet van bijvoorbeeld de mkb-adviseur van de gemeente.”
De auto blijft heilig: overal 50/80 km/u en goed parkeren? OF: De fietser en wandelaar op 1 door ruime 30 km-zones en autoluwe kernen?
LdG: “In de kernen 30 kilometer waar het kan. Maar op sommige weggedeelten is 50 geen probleem. Fietsers moeten inderdaad alle ruimte krijgen, maar met name op het platteland zijn mensen vaak afhankelijk van de auto. Die moet je niet pesten. Sinds vorig jaar investeren we flink in onze wegen. En parkeren blijft gratis.
Lokaal versus landelijk
Bij lokale partijen ontbreekt de ideologische ‘paraplu’ en het opleidingsinstituut van een landelijke partij. Die heeft vaak een vijver aan talent en opleidingstrajecten. Is dat een probleem?
BK: “Nee, wij begeleiden onze mensen goed en zorgen dat ze cursussen kunnen volgen als dat nodig is. We hebben geen landelijke partij achter ons, maar de lijntjes met de BBB* zijn kort en gedeputeerden zijn vaak een goede vraagbaak voor ons.”
Ervaart u versplintering in de politiek als lastig?
LdG: “Verplintering zorgt voor minder slagkracht. Aan de andere kant is het hebben van een of twee grote partijen, die de dienst uitmaken, ook niet wenselijk.”
* = MmL ging de vorige verkiezingen in als ‘bondgenoot’ van de BBB. De partij gaat nu geheel zelfstandig de verkiezingen van maart in.
Dit is MmL:
Naam: Meedenken met Lochem (MmL)
Opgericht: 2010
In de raad sinds: 2018
Huidig aantal zetels: 2
In coalitie sinds: 2022
Wethouder: Lex de Goede
Voorzitter: Bertus Karssenberg
Lijsttrekker: Lex de Goede (Eefde)
Nummer 2 t/m 5:
2. Bertus Karssenberg (Harfsen)
3. Anne Rose Mansholt (Lochem)
4. Wim Langeler (Harfsen)
5. Pascal Weidema (Lochem)
Website: meedenkenmetlochem.nl
