Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In acht dubbelinterviews spreken we elke week de lijsttrekker en de voorzitter van een van de acht deelnemende partijen in de gemeente Lochem. Dit biedt, naast de politieke standpunten, ook een inkijkje in het reilen en zeilen van de partijen. De gestelde vragen zijn telkens nagenoeg dezelfde, maar omdat het er veel zijn, wordt steeds een selectie van de antwoorden weergegeven.
Dit is aflevering 6: D66, met lijsttrekker Michiel Rijsberman (MR) en voorzitter Gerhard Oosten (GO).
(Deze versie is uitgebreider dan de versie die in de Berkelbode verscheen.)
Vorige afleveringen:
– 1. Meedenken met Locem (MmL)
– 2. Gemeentebelangen (GB)
– 3. CDA
– 4. VVD
– 5. Democratische Partij Lochem (DPL)
D66 is, sinds de fusie van de voormalige gemeenten Lochem en Gorssel in 2005, een vaste waarde in de gemeenteraad. Het zetelaantal varieert sindsdien tussen twee en vier. Tussen 2014 en 2018 en sinds begin 2025 maakt(e) de partij deel uit van het college van burgemeester en wethouders. Sinds begin vorig jaar is Michiel Rijsberman, de huidige lijsttrekker, wethouder. D66 nam de plek in van de VVD, die eind 2024 het college verliet na onenigheid over de begroting en uit onvrede met de onderlinge verhoudingen.
In de lopende raadsperiode heeft de partij twee zetels in de raad. Die worden ingenomen door Bob van ‘t Klooster en fractievoorzitter Marleen van der Meulen. Die laatste staat als lijstduwer op de lijst voor de komende verkiezingen en keert dus niet terug. Ze maakte drie periodes vol en bij D66 geldt dit als maximum. Van ‘t Klooster staat op plek 4.
De mensen
Gerhard Oosten uit Laren is voorzitter van de lokale afdeling van D66. In het dagelijks leven is hij werkzaam als teamleider in het onderwijs.
Michiel Rijsberman is sinds begin 2025 wethouder met in zijn portefeuille onder meer economie, recreatie en toerisme, mobiliteit, participatie, nieuwkomers en circulariteit/afval. Toen D66 deel ging uitmaken van de coalitie met GB en MmL, werd Rijsberman als buitenstaander naar Lochem gehaald. Hij was eerder onder meer gedeputeerde in de provincie Flevoland. Hij liet er geen gras over groeien en verhuisde van Almere naar Barchem. Als inwoner van de gemeente staat niets zijn lijsttrekkerschap in de weg.
Hoe is de rolverdeling? Is de voorzitter de ‘baas’ of de ‘facilitator’, en is de lijsttrekker de ‘uitvoerder’ of de ‘ster’?
GO: “We hebben een aardige verdeling waarbij het bestuur faciliteert waar Michiel de bühne mee op kan. De rest gaat in goed overleg.”
MR: “In het algemeen geldt binnen D66 dat de actieve politiek wordt bedreven door mensen die daarvoor gekozen zijn. Het bestuur gaat vooral over de vereniging die we zijn. Daarbij hoort ook het samenstellen van de lijst en het adviseren over de lijsttrekker en andere kandidaten. De invloed van het bestuur is dus best groot, maar wel op enige afstand van de actieve politiek.”
GO: “Bij het opstellen van het verkiezingsprogramma komt alles bij elkaar. Daarbij zijn de leden, de fractie en het bestuur nauw betrokken. De leden geven hun ideeën voor het conceptprogramma en de fractie voert daarvoor gesprekken met maatschappelijke organisaties.”
Hoe is het om deel uit te maken van een landelijke partij? Is dat een last of juist een lust?
GO: “De landelijke partij bemoeit zich niet met de afdelingen. Er komt ook nooit een ‘opdracht’ om een bepaald onderwerp in het verkiezingsprogramma op te nemen. En ook geen moties, zoals je bij andere partijen weleens ziet, die overal tegelijk worden ingediend. Verder biedt het deel uitmaken van een landelijke organisatie natuurlijk bepaalde voordelen, zoals trainingen en opleidingen. Overleg met provinciale of landelijke partijgenoten is soms handig.”
MR: “Wat ook mooi is, is dat er groepjes zijn met wethouders van D66 met dezelfde dossiers in hun portefeuille. Vaak hebben anderen al ervaring met bepaalde onderwerpen en dan kun je dus van elkaar leren. En, als het moet, kan ik bijvoorbeeld Rob Jetten appen. Ik doe dat natuurlijk niet zomaar, maar als het moet, dan kan het.”
We horen steeds vaker over burn-outs of intimidatie in het lokaal bestuur. Speelt dit bij D66 en hoe wordt hiermee omgegaan?
GO: “Dat speelt eigenlijk niet bij ons. Natuurlijk moet je elkaar een beetje in de gaten houden, maar dat is bij ons een bijna natuurlijk proces. Als het moet, nemen we taken van elkaar over. We hebben naast de raadsleden ook de fractiemedewerkers.”
MR: “Als het moet, nemen we taken van elkaar over. Naast de inhoudelijke zaken stellen we onszelf ook wel vragen als: ‘Hoe gaat het en waar kunnen we elkaar ondersteunen?’. Als iemand dan aangeeft even wat moeilijk te zitten, dan herverdelen we eventueel taken. De sfeer is er ook naar dat dit kan. Bij ons is het ook gezellig en dat is niet altijd bij alle partijen zo.”
Het debat
Hoe ervaren jullie de toon van het debat? Is er sprake van aanvallen of zelfs bedreigingen via bijvoorbeeld sociale media?
MR: “Je leest op sociale media weleens dingen waarvan je denkt: ‘Moet dat nu?’ Dat is momenteel het geval rond de berichtgeving over het azc in Ampsen. Dat vind ik best wel ver gaan, maar ik heb er persoonlijk geen last van. In mijn vorige baan (als gedeputeerde van Flevoland – HB) werd ik soms wel 200 keer per dag uitgescholden of bedreigd. Daar zijn zelfs een paar mensen voor veroordeeld. Maar het ging niet onder mijn huid zitten. Misschien is dat omdat ik nooit het idee heb gehad dat die mensen mij thuis zouden komen opzoeken. Als je het idee hebt dat ze straks bij je op de stoep staan, dan wordt het vast anders.”
GO: “In gesprek gaan is belangrijk. Ik herinner me dat we aan het flyeren waren en dat we bij een huis kwamen waar de bewoners duidelijk niet veel moesten hebben van D66. Dat kan natuurlijk. Dan ga je toch in gesprek. Niet om te overtuigen, maar om naar elkaar te luisteren en proberen te begrijpen. Na afloop werd ons veel succes gewenst met onze flyerronde.
MR: “Sinds het rapport van verkenner Dick de Cloe is de toon in de gemeenteraad wel verbeterd, vind ik. Daarvoor hadden mensen eerder de neiging om elkaar de maat te nemen dan nu, vaak op een persoonlijke manier. Dat is wel beter nu.”
Hoe moeilijk was het om de kieslijst gevuld te krijgen?
GO: “Een deel meldt zich na een oproep voor kandidaten. Soms met de ambitie om
raadgever te worden en anderen meer als ondersteuning of als bekend gezicht in een specifieke kern. Daarnaast benaderen we mensen ook actief. We putten uit leden die minimaal een half jaar lid zijn.”
MR: “We streven naar een goede verdeling van man en vrouw en mensen uit verschillende kernen. Een mix van verschillende leeftijden is ook belangrijk. Gesprekken met kandidaten gaan onder meer over de twijfels waar mensen mee zitten.”
Als we maart 2030 zijn, en we kijken terug op de raadsperiode die binnenkort gaat beginnen: wat moet er in Lochem absoluut veranderd zijn?
MR: “We hebben 5 speerpunten. De eerste is woningbouw. Vooral het tempo moet omhoog. Volgens mij vinden bijna alle partijen dat, dus ik hoop dat we de komende vier jaar stappen kunnen zetten. Ons tweede punt is de dienstverlening van de gemeente. Die moet een stuk beter worden. We horen te vaak dat mails onbeantwoord blijven of dat het veel te lang duurt voordat er een reactie komt. En de participatie moet beter worden bewaakt. Er is inmiddels een participatienota naar de gemeenteraad gestuurd, maar de agendacommissie heeft besloten die over de verkiezingen heen te tillen.”
MR: “Nummer drie op onze lijst is de afvalinzameling. We willen toe naar nascheiding, zodat de inwoners plastic en verpakkingen niet meer zelf hoeven te scheiden. Glas, groenafval en papier nog wel. We willen ook af van het betalen per aangeboden container. We hopen dat we dan meer zuivere afvalstromen krijgen en minder zwerfafval en illegale dumping. Dat bespaart kosten. En nummer vier is versterking van de lokale economie. We kunnen ondernemers helpen door onder meer centrumvisies op te stellen met duidelijke doelen. De regeldruk moet minder en we zetten het programma ‘Krachtig MKB’ in om ondernemers te helpen om hun bedrijf toekomstbestendig te maken.”
MR: Ons vijfde punt is versterking van de kernen en de voorzieningen. De gemeente heeft veel dorpshuizen en sportverenigingen verzelfstandigd. Dat is achteraf gezien lang niet overal goed gegaan. Je ziet dat het veel organisaties niet lukt om bijvoorbeeld groot onderhoud te plegen. Dat leidt tot achterstallig onderhoud. De voorzieningen hebben we juist hard nodig, omdat we willen groeien naar 40.000 inwoners.”
GO: “Je moet inderdaad door je oogharen naar de toekomst kijken. In onze gemeente gaat veel goed doordat mensen heel veel zelf doen, vanuit naoberschap. Daardoor gaat veel goed, maar de gemeente moet die kracht meer erkennen en ondersteunen.”
De uitdagingen
Lochem kent specifieke uitdagingen, zoals een groot buitengebied en vergrijzing. Welke thema’s houden u straks als raads- of collegelid vooral bezig?
MR: “Ik vind dat Lochem nogal weinig visies heeft vastgesteld. Neem de wens om te groeien naar 40.000 inwoners. Die keuze is door de gemeenteraad gemaakt toen de omgevingsvisie al bijna klaar was en dus zonder in die visie op te nemen wat daar allemaal voor nodig is. Terwijl alles met elkaar samenhangt. Of het nu gaat om woningbouw voor de juiste doelgroepen of om een sportvereniging die nu al uit de jas is gegroeid. Hoe moet die al die nieuwe leden gaan opvangen? Daar moeten we goed over nadenken.”
Waarom zouden mensen politiek actief moeten worden? Waar haal je de voldoening uit?
MR: “Voor mijzelf geldt dat ik in de politiek ben gegaan, omdat vanaf de zijlijn dingen roepen weinig zin heeft. Je doet het omdat je vindt dat dingen anders of beter moeten. Ik heb gemerkt dat dit voor alle mensen in alle partijen geldt. In de politiek kun je iedere dag bijdragen aan de samenleving. Dat geeft op zichzelf al voldoening.”
Keuzes
Bouwen in het buitengebied om de woningnood op te lossen? OF: Het buitengebied gaat op slot, dan maar minder woningen?
MR: “Het buitengebied hoeft niet op slot, maar nieuwbouw gebeurt wat ons betreft vooral aan de randen van de kernen.”
Alleen laagbouw? OF”: De hoogte in mag?
MR: “Bouwen in bijvoorbeeld drie lagen is vaak een goede oplossing, zeker bij inbreiding. Een voorbeeld is Harfsen, waar je het leegstaande horecapand en de naastgelegen supermarkt prima kunt combineren tot een winkel met twee lagen woningen erboven.”
Eigen inwoners van de gemeente krijgen voorrang op huurwoningen? OF: Iedereen maakt evenveel kans?
MR: “Zoveel mogelijk voorrang aan eigen inwoners. Er zijn nu te veel jongeren die geen eigen woning kunnen vinden. Daarvoor moeten er zowel sociale huur- als goedkope koopwoningen komen. Voor ons is de 30 procent sociale huur niet heilig. Als in een kern meer behoefte is aan goedkope koopwoningen, dan moet dat kunnen. Die keuzes moeten we samen met de inwoners van de kernen maken. We vinden het overigens ook een prima idee als ouderen samen kiezen voor alternatieve woonvormen. Om de 40.000 inwoners te halen, moeten er overigens ook de nodige mensen van buiten de gemeente naar hier komen. Zoveel nieuwe inwoners gaan we zelf echt niet maken.”
De ozb omhoog? OF: Voorzieningen in een kleine kern sluiten?
MR: “De ozb hoeft niet veel omhoog, maar als het nodig is om voorzieningen in stand te houden, is het geen taboe. Want Lochem is de goedkoopste gemeente in de regio. Wel moeten we de grens voor kwijtschelding in de gaten houden voor mensen met een eigen woning en een laag inkomen.”
Meer toeristen voor de economie? OF: De toeristenbelasting verhogen om de rust te bewaren?
MR: “Toeristen zijn goed voor de economie en dragen bij aan het in stand houden van voorzieningen. We hebben vorig jaar voor het eerst meer dan een miljoen aan belasting binnengehaald. Dat is mooi. De toeristenbelasting verhogen draagt overigens helemaal niet meteen bij aan het bewaren van de rust. Die relatie kun je zo niet leggen.”
Geld naar cultuur en kunst? OF: Geld naar sportverenigingen?
MR: “Daar gaan we niet uit kiezen. Het is allebei belangrijk. Zoals al gezegd zijn de verenigingen belangrijk als je meer inwoners wil trekken. Cultuuraanbod bepaalt mede of een gemeente aantrekkelijk is voor nieuwkomers.”
Fuseren met een buurgemeente om de bestuurlijke slagkracht te vergroten? OF: Zelfstandig blijven?
MR: “Fuseren is niet nodig en helpt ook meestal niet voor de bestuurskracht. Daarmee vergroot je de afstand tot de inwoners alleen maar. Wel moeten we werken aan de kwaliteit van de dienstverlening. Onder onze ambtenaren is het verloop tamelijk hoog, maar aan de andere kant slagen we er nog wel goed in om nieuwe mensen aan te trekken.”
In de Regio Stedendriehoek blijven? OF: Switchen naar de Regio Achterhoek?
MR: “Het hart in de Achterhoek en het hoofd in de Stedendriehoek. Beide regio’s hebben ons wat te bieden en daar moeten we gebruik van maken, zonder over te stappen.”
We plaatsen windmolens op Lochems grondgebied? OF: We betalen liever een boete omdat we de taakstelling niet halen?
MR: “We zijn voor windmolens op ons grondgebied, maar alleen als het kan. Inwoners mogen geen risico’s lopen. We wachten af met welke afstandsnormen de landelijke overheid komt.”
Democratie
Een bindend referendum bij grote projecten? OF: De gemeenteraad is gekozen om te beslissen?
MR: “We zijn voor een correctief referendum. Het initiatief daarvoor moet uit de samenleving komen. Niet uit de politiek, want dat leidt er vaak toe dat partijen die hun zin niet hebben gekregen het via die weg nog eens gaan proberen. Voor initiatieven vanuit de samenleving moet wel een stevige drempel gelden, zodat een serieus aantal inwoners zo’n referendum wil.”
GO: “Het burgerberaad staat ook in ons verkiezingsprogramma. Dat is een goed middel om de participatie te bevorderen.”
De wolf hoort bij de nieuwe natuur? OF: Lochem moet een wolf-vrije zone worden?
MR: “De wolf mag blijven. Als er schade dreigt, moeten er hogere hekken komen. Bij de interactie tussen wolf en mens is de mens vaak zelf het grootste probleem.”
Boeren die willen stoppen daarbij helpen? OF: Nee, dat is een taak van de landelijke overheid?
MR: “Je moet in gesprek gaan met boeren die willen stoppen. Misschien is hun grond bruikbaar voor woningen of natuur. Daarmee is de boer mogelijk ook financieel geholpen. De gemeente moet vooral faciliteren en helpen waar dat kan, om te zorgen dat ook de agrarische sector gezond kan blijven.”
De auto blijft heilig? OF: De fietser en wandelaar op nummer 1?
MR: “Autoluwe kernen vinden we prima. We zijn ook blij dat we eraan hebben bijgedragen dat het busvervoer is verbeterd. Doorgaande fietsroutes, zoals van Deventer naar Zutphen, vinden we belangrijk. Die zijn zowel voor forenzen als voor toeristen van belang.”
Dit is D66:
Naam: D66
Voorzitter: Gerhard Oosten (Laren)
Lijsttrekker: Michiel Rijsberman (Barchem)
Nummers 2 t/m 5:
2. Robert Otten (Lochem)
3. Ans Jacobs (Almen)
4. Bob van ‘t Klooster (Gorssel)
5. Nils Kupper (Lochem)
