LOCHEM – Cobouw, het vakplatform voor de bouwsector, maakte een reconstructie van het ongeluk met de Nettelhorsterbrug op 21 februari 2024. Dit werd gepresenteerd in twee artikelen op 5 en 6 maart (2026). Bij het ongeval kwamen twee werknemers om het leven. Twee anderen raakten zwaargewond. Cobouw baseerde zich op het recente rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), andere beschikbare informatie over met name de hijswerkzaamheden en gesprekken met en meningen van experts. Het ging destijds mis tijdens het hijsen van de eerste brugboog. De conclusies zijn hard en de aanleiding onthutsend. Een samenvatting.
De twee artikelen van Coubouw zijn te vinden via deze volgende links (leesbaar na registratie of via abonnement):
Deel 1: Reconstructie hijsongeval Lochem: de laatste waarschuwing werd pijnlijk gemist
Deel 2: Reconstructie ‘Lochem’: de cruciale fouten werden achter de computer gemaakt
Samenvatting
Hieronder een samenvatting van de twee artikelen van Cobouw, door de redactie van LochemsNieuws, met een beetje hulp van AI:
Uit de uitgebreide reconstructies blijkt dat de operatie feitelijk ‘gedoemd te mislukken’ was door een levensgevaarlijke instabiliteit in de constructie. Cruciaal is de harde conclusie dat de fatale beslissingen niet pas op de bouwplaats, maar al in de voorbereidingsfase ‘achter de computer’ zijn genomen. De nieuwste inzichten benadrukken dat het rammelende hijsplan de bron van de tragedie vormt. Bij het opstellen en beoordelen van dit plan waren meerdere zeer ervaren partijen betrokken, waaronder de hoofdaannemer (BAM), de staalbouwer (Aelterman), constructeurs, adviseurs en het gespecialiseerde hijsbedrijf (Aertssen).
Al deze schakels en controlemomenten ten spijt is er al op de tekentafel een fundamentele reken- en ontwerpfout gemaakt: de zware brugboog werd getekend om gehesen te worden met het zwaartepunt boven de denkbeeldige lijn van de twee hijspunten. Binnen de hijswereld is dit een doodzonde, omdat de last daardoor altijd de drang zal hebben om te kantelen. Experts verbazen zich er ten zeerste over dat in deze hele keten van voorbereiding niemand aan de bel trok over deze fout.
‘Evenaar’
Om de theoretische ontwerpfout te compenseren, werd er achter de computer een zogeheten ‘evenaar’ (een dwarsbalk waaraan kabels zijn bevestigd) ingetekend om het kantelen tegen te gaan. De stabiliserende werking en capaciteit van deze evenaar werden door de ontwerpers echter schromelijk overschat. Voorafgaand aan de val heeft de brugboog in de praktijk zo’n twee uur lang aan de kranen gehangen. Dit tijdsbestek en de zichtbare onbalans in de constructie vormden op de bouwplaats de ‘laatste waarschuwing’. Deze waarschuwing werd pijnlijk gemist of onvoldoende onderkend om de operatie alsnog tijdig te staken.
Toen de boog uiteindelijk onherroepelijk begon te kantelen, faalde de theorie in de praktijk en was er geen houden meer aan. Door het kantelen verplaatste het enorme gewicht zich, wat zorgde voor gigantische, onvoorziene dwarskrachten. Het bovenste hijsoog brak af, omdat het daar simpelweg niet op berekend was. Het brugdeel stortte naar beneden, bovenop de stelling waar de werknemers stonden.
‘Mogelijk ook gemeente en provincie gedaagd voor goedkeuring vergunningaanvraag’
Blinde vlekken
De ramp is niet ontstaan door falende kranen of plotse weersomstandigheden, maar door fundamentele blinde vlekken tijdens het reken- en tekenwerk vooraf, zo luidt de conclusie van Cobouw. Omdat basale natuurkundige principes over zwaartekracht al achter de computer niet goed in het hijsplan werden geborgd – en deze papieren theorie niet werd doorzien door de controlerende partijen – werd de situatie op de bouwplaats direct vanaf het begin onbeheersbaar en levensgevaarlijk.
De auteur van de artikelen stelt dat de Arbeidsinspectie en het OM de zaak nog onderzoeken. In het eerste artikel is te lezen: ‘Er komt vrijwel zeker een strafzaak tegen Aertssen en Aelterman. Wellicht ook tegen constructeur Stendess. En zeker ook tegen BAM Infra. Misschien worden gemeente en provincie ook wel gedaagd. Zij hebben immers ook documenten onder ogen gehad, moeten goedkeuren en vergunningen verleend’. De Onderzoeksraad voor Veiligheid velt in de rapportage geen oordeel over de schuldvraag, maar richt zich op het leren van lessen voor de toekomst.
Het rapport van de OVV is HIER te lezen (pdf-bestand op de website van de OVV).
