Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In acht dubbelinterviews spreken we de lijsttrekker en de voorzitter van de acht deelnemende partijen in de gemeente Lochem. Dit biedt, naast de politieke standpunten, ook een inkijkje in het reilen en zeilen van de partijen. De gestelde vragen zijn telkens nagenoeg dezelfde, maar omdat het er veel zijn, wordt steeds een selectie van de antwoorden weergegeven.
Dit is aflevering 3: CDA, met lijsttrekker Monique Bettink (MB) en voorzitter Marijke van Haaren (MH).
Deze versie bevat meer informatie dan die in de Berkelbode.
Vorige afleveringen:
– 1. Meedenken met Locem (MmL)
– 2. Gemeentebelangen (GB)
Het CDA kende in de aanloop naar de vorige verkiezingen een turbulente tijd. De partij kreeg toen twee zetels en met Henk Datema en Willem Achtereekte in de gemeenteraad keerde de rust terug. Tot spijt van de partijleiding vertrok Datema vorig jaar voortijdig, omdat hij verhuisde. Oudgediende Pieter Bas ter Maat keerde tijdelijk terug als fractievoorzitter.
Lijsttrekker Monique Bettink-Pierik was de afgelopen twee jaar wethouder in de gemeente Buren. Als geboren ‘Tukker’ verlangde ze terug naar de regio en streek neer in Eefde. Voorzitter Marijke van Haaren was eerder bestuurslid, raadslid en wethouder voor het CDA in Ede. Daarna was ze twee termijnen gedeputeerde van Provincie Gelderland. Daarna werd ze wethouder in de gemeente Berkelland, tot ze in 2021 stopte om mantelzorger te worden voor haar zieke echtgenoot.
Rolverdeling
Als je de rol van de ander in één zin moet omschrijven, wat is die dan? Is de voorzitter de ‘baas’ of de ‘facilitator’, en is de lijsttrekker de ‘uitvoerder’ of de ‘ster’?
MB: “In mijn beleving is de voorzitter inderdaad faciliterend. Het bestuur is er vooral om de langetermijnvisie te bewaken. Het verkiezingsprogramma geldt voor 4 jaar, maar het bestuur kijkt verder vooruit. Het bestuur moet ook evalueren en kijken of we nog de juiste dingen doen en of die passen bij de visie.
MH: “Monique brengt een schat aan ervaring mee. Daar zijn we heel blij mee. Maar vier jaar geleden, toen voorzitter Robert Croll plotseling vertrok en we met twee onervaren raadsleden begonnen, moest ik een ondersteunende rol spelen. Toen kon ik mijn bestuurlijke ervaring inzetten. Politiek inhoudelijk bemoeide ik me er niet mee. Ik respecteerde de standpunten van onze fractieleden, zelfs als ik het daar niet helemaal mee eens was. Je moet bij de grote lijnen blijven. De fractie bepaalt de stappen.”
MH: “We hebben de problemen van voor 2022 helemaal achter ons gelaten. Toen Robert Croll voorzitter werd, was er sprake van meerdere bloedgroepen. Dat speelt nu totaal niet meer. Daar hebben we hard aan gewerkt. Robert verdient credits, want zijn mantra ‘eenheid, eenheid, eenheid’ heeft gewerkt. We hebben de neuzen dezelfde kant op gekregen. Uit de grond van mijn hart: “We hebben een hele positieve groep. Ook met nieuwe, jonge mensen.”
In de landelijke politiek zien we vaak spanning tussen de partijtop en de fractie. Hebben jullie lokaal last van wat er landelijk speelt?
MH: “Nee, totaal niet. Wat we wel zien, is het Bontebal-effect. Andersom geldt ook dat als het landelijk slecht gaat met het CDA, we dat lokaal ook merken, maar wel in mindere mate. Verder maken we dankbaar gebruik van landelijke faciliteiten zoals de CDA Academy en expertgroepen. En de partij is een goede vraagbaak.”
Het raadswerk wordt weleens beschouwd als ‘topsport in de avonduren’. Ervaar je dat ook zo?
MB: “Ja, met name bij kleinere fracties komt het werk terecht bij een klein aantal raadsleden en fractievertegenwoordigers. Het kost zo’n 20 uur in de week en als je daarnaast een fulltimebaan hebt, is het zwaar. Maar je krijgt een vergoeding voor het raadswerk en dat kan een compensatie zijn voor als je minder wil gaan werken. Ik was zelf in de gelegenheid om te stoppen met werken en me helemaal op het raadswerk te concentreren (in Buren – HB)”
MH: “De vergoeding is in grotere gemeenten hoger dan in kleinere. Dan is het niet altijd mogelijk om minder te gaan werken.”
MB: “Nieuwkomers moeten zich ook zelf afvragen hoeveel tijd ze beschikbaar hebben en waar hun interesses liggen. Als je maar twee uurtjes in de week kunt investeren, moet je er niet aan beginnen.”
Hoe verdeel je het werk in een kleine fractie?
MH: “De raadsleden en fractieondersteuners moeten het samen doen. De raadsleden moeten uiteindelijk het woord voeren in de raad en dus wel op de hoogte zijn van de onderwerpen die door fractiemedewerkers worden gedaan. Dat is soms lastig, want bij tafelgesprekken zijn vaak insprekers aanwezig. Het is belangrijk dat je naar die inspraak luistert, want we zijn er voor de inwoners.”
Hoe gaat het met de toon van het debat in de gemeenteraad? Is een verkeerde toon lastig?
MH: “Met de toon is hier, vind ik, echt niets mis. De voorzitter mag flink aanwezig zijn om de zuiverheid van het debat te bewaken. De collegepartijen ervaren de toon misschien vaker als hard, maar dat komt ook omdat er veel kritiek is op wat het college levert. Al moet ik eerlijk zeggen dat ik wel groei heb gezien in het college.”
MB: “Je mag hard zijn op de inhoud, maar je mag mensen niet persoonlijk aanvallen. Passie en enthousiasme zorgen ervoor dat de grens een beetje wordt opgezocht. Niet alleen in de raad, maar ook tijdens de borrel na de vergadering moet je elkaar kunnen aanspreken en zeggen dat bepaalde uitspraken niet goed bij je zijn gevallen.”
MH: “Je moet altijd naar inwoners luisteren, ook als ze boos zijn. Ik ga altijd het gesprek aan. Maar anonieme reacties negeer ik altijd, of ze nu per brief of via sociale media komen. Als je dan zo boos bent over iets, doe er dan iets mee en ga de discussie aan.”
MB: “Boosheid is legitiem, maar pas als je de ergste boosheid voorbij bent, kun je in gesprek gaan.”
Hoe moeilijk is het om de kieslijst gevuld te krijgen?
MH: “Dat was dit keer geen enkel probleem. En we waren toch behoorlijk scherp op de kwaliteiten van mensen. De selectie wordt bij ons door het bestuur gedaan. Bestuurders zijn wel wat lastiger te vinden, maar daar heb ik ook nog weinig energie ingestoken. We willen graag van drie naar vijf bestuursleden.”
Als het maart 2030 is en we kijken terug op de raadsperiode die binnenkort gaat beginnen: wat moet er in Lochem absoluut veranderd of gerealiseerd zijn?
MB: “We horen vaak van inwoners dat de bereikbaarheid van de gemeente beter moet. Net als de terugkoppeling. Mensen krijgen te vaak geen antwoord op brieven en vragen per e-mail. Het lijkt soms een zwart gat waarin dingen verdwijnen. Dus in 2030 willen we graag dat de gemeente actief – en liever nog proactief – reageert op vragen en ideeën van inwoners.”
MH: “De openheid naar inwoners, maar ook richting de gemeenteraad, moet beter. Er zijn bijvoorbeeld nogal wat particuliere initiatieven voor woningbouw. Hoe vaak heeft de raad al niet gevraagd: geef eens een overzicht. Dat komt maar niet en dat leidt tot irritatie. Voor inwoners moet de benaderbaarheid van de gemeente verbeteren. Participatie is een paraplubegrip uit de Omgevingswet, maar dat begint met bereikbaar zijn voor vragen.”
MB: “Ik wil een lans breken voor ouderen. Het verzorgingshuis 2.0 moet er in 2030 staan. Zelfstandig wonen met zorg in de nabijheid. Als senioren verhuizen naar passende woonruimte, ontstaan vanzelf meer verhuisbewegingen.”
MH: “In de zorg kunnen dingen veel beter worden georganiseerd dan nu. Er zijn te veel organisaties met wisselende belangen actief in de ouderenzorg. Onder mensen die het werk doen, bestaat veel bereidheid om het anders te doen en dat kan ook.”
MB: “Als een groep inwoners met een initiatief komt, mogen ze niet op een muur van regels stuklopen. En bij participatie is het belangrijk dat van tevoren duidelijk is wat de afspraken zijn. Is het: ik informeer jou of je mag meepraten en meebeslissen. Wek geen verwachtingen die je niet kunt waarmaken. De participatie uit de Omgevingswet is niet gericht op consensus.”
MB: “Ik wil nog aandacht vragen voor de integrale afweging van zaken. Kijk niet alleen naar de kostenkant, maar ook naar wat het oplevert. Kosten in het ene domein leveren soms winst op in het andere domein.”
Wat is de schoonheid van de lokale politiek? En wat levert je persoonlijk op? Is er sprake van voldoening?
MH: “Het is hartstikke mooi werk. Vooral omdat je wat kunt betekenen voor de samenleving. Je hebt invloed en je weet van alles over wat er gebeurt. Naast resultaten halen is het heel leuk om met je fractie over dingen na te denken. De betrokkenheid bij ‘de club’ is op zich al heel leuk. Daarom moet je een club hebben waar je je veilig voelt en waar het gezellig is.”
MB: “Ik heb van huis uit geleerd dat als je alleen maar klaagt en niet bereid bent om stappen naar voren te zetten en er iets aan te doen, je eigenlijk onderdeel van het probleem bent.”
Keuzes
Bouwen in het buitengebied om de woningnood op te lossen? OF: Het buitengebied gaat op slot, dan maar minder woningen?
MB: “Het is niet zo zwart-wit. Het CDA is voorstander van inbreiding en je kunt kijken naar woningsplitsing. En ‘een straatje erbij’ is ook een oplossing. Bouwen in het groen kan, maar dan natuurlijk geen tweeduizend woningen. Functieverandering van agrarische percelen is goed mogelijk. Als je tegen agrariërs zegt: je moet stoppen, want het is te belastend, dan moet je ook de gelegenheid bieden om iets anders te gaan doen. Ook hier geldt dat plannen niet mogen stuklopen op regels.”
De hoogte in via appartementencomplexen in de dorpskernen? OF: Het dorpse karakter behouden met alleen laagbouw, ook als dat betekent dat jongeren moeten vertrekken?
MH: “Geen hoogbouw, maar drie lagen moet kunnen. Het ligt ook erg aan het ontwerp en aan de omgeving.”
De OZB met 10% omhoog? OF: Voorzieningen, zoals de bibliotheken en dorpshuizen in (kleine) kernen, sluiten?
MB: “Wij vinden voorzieningen heel belangrijk, dus die moeten open blijven. Daar waar ze wegvallen, komt de leefbaarheid in gevaar.”
MH: “Of de OZB omhoog gaat of niet, is aan het nieuwe college. In het collegeakkoord komt te staan wat ze de komende 4 jaar willen bereiken en hoeveel geld daarvoor nodig is.”
Meer toeristen naar Lochem halen voor de economie? OF: De toeristenbelasting verhogen om de rust te bewaren?
MB: “De vraag is hoeveel mensen willen betalen om in onze mooie gemeente te mogen verblijven en of toerisme niet te verstorend werkt. De balans is belangrijk: geen openluchtmuseum, maar je wil ook niet overlopen worden en een pretpark voor toeristen zijn. De vraag is wat je voor mensen wil betekenen en hoe je je voorzieningen op niveau houdt.”
MH: “Gelukkig hebben we Achterhoek Toerisme. Daar zijn ze erg bezig met hoe de prachtige regio zoveel mogelijk profiteert van toerisme, maar hoe je tegelijkertijd de kwaliteit in stand houdt.”
Geld naar cultuur? OF: Geld naar (sport)verenigingen?
MB: “Dat is een keuze tussen mentale en fysieke gezondheid. Die zijn zo met elkaar verbonden dat je eigenlijk niet kunt kiezen. Ik vind wel dat kunst en cultuur wat onderbelicht raken als het gaat om mentale gezondheid. Jezelf uiten en genieten is net zo belangrijk als bewegen en fit zijn.”
Zelfstandig blijven, ook als dat ten koste gaat van de kwaliteit van dienstverlening? OF: Fuseren met een buurgemeente voor een krachtiger bestuur?
MB: “Er is momenteel geen sprake van dat onze dienstverlening niet op orde is. Ik denk wel dat, als je ooit in een situatie komt waarin je je inwoners niet meer goed kunt bedienen en onvoldoende toegevoegde waarde hebt, je serieus moet overwegen of er alternatieven zijn. Maar in Lochem speelt dit op dit moment niet.”
MH: “Het vasthouden van ambtelijke medewerkers heeft veel te maken met beloning. In grotere gemeenten of bij de provincie beland je vaak in een hogere salarisschaal. Maar gelukkig zijn er ook mensen die gewoon lekker met hun gezin in de Achterhoek willen wonen. Een prettige woonomgeving is minstens zo belangrijk als een paar honderd euro erbij.”
We plaatsen windmolens op Lochems grondgebied om onze taakstelling te halen? OF: We betalen liever een boete aan het Rijk of de provincie dan dat we ons landschap aantasten?
MB: “We hebben met z’n allen een opdracht en vanuit de CDA-gedachte van goed rentmeesterschap moeten we ervoor zorgen dat we straks een plek hebben om door te geven. Daar hoort ook verduurzaming bij en elektrificatie. De provincie is het bevoegd gezag en moet zorgen voor een goed inpassingsplan. Voor nieuwe windprojecten vinden we dat je de landelijke normen moet afwachten. Er wordt nog veel onderzoek gedaan en dat leidt tot normen over afstand tot omliggende bebouwing.”
MH: “Ik hecht zeer aan de rechtsstaat. Als de politiek beslissingen neemt en daar komen mensen tegen in opstand, dan moet de rechter wegen of alle regels goed zijn toegepast en de plannen goed zijn uitgewerkt. Als dat het geval is, dan kan het.”
Een bindend referendum of burgerberaad bij grote projecten? OF: De gemeenteraad is gekozen om te beslissen, dus geen referenda?
MB: “In elk geval geen bindend referendum. De gemeenteraad is inderdaad democratisch gekozen en de leden zijn de vertegenwoordigers van de inwoners.”
MH: “Een burgerberaad heeft onze voorkeur. Dat zie je steeds meer.
Daar zitten door loting gekozen inwoners in. Die denken mee over specifieke onderwerpen. Van belang is dat je die mensen voorziet van goede informatie. Bij referenda kiezen mensen vaak zonder enige kennis van zaken. En als je bij projecten alleen met direct betrokkenen aan de slag gaat, bestaat het gevaar van vervelende verhoudingen in een wijk of straat en dat sommigen hun mening niet meer durven geven.”
De wolf hoort bij de nieuwe natuur? OF: Lochem moet een wolfvrije zone worden?
MB: “Ik heb geen idee hoe je een wolfvrije zone wordt. Ik sprak in mijn vorige gemeente een expert die zei dat de wolf in landen als Polen en Duitsland prima kan leven, maar dat in Nederlandse natuurgebieden elke 20 minuten een fietser of wandelaar voorbij komt. Dan zijn er weinig kansen voor natuurlijk gedrag.”
Boeren moeten ruimte inleveren voor natuurherstel en woningbouw? OF: De agrarische sector gaat voor?
MB: “Boeren doen ook nu vaak al aan natuurbeheer. Ze bieden ruimte aan flora en vogels en worden daarvoor beloond. Die beloning moet je in stand houden als je wil dat boeren die rol blijven spelen.”
De auto blijft heilig: overal 50/80 km/u en goed parkeren? OF: De wandelaar op 1 door ruime 30 km-zones en autoluwe kernen?
MB: “De auto is niet heilig. Verkeersveiligheid is heel belangrijk. Mensen moeten in staat zijn om zich veilig door de gemeente te bewegen. Het terugbrengen van de snelheid in de kernen, daar zijn we helemaal voor. Verder moet je kijken naar wegen waar menging plaatsvindt, van bijvoorbeeld fietsende scholieren en landbouwvoertuigen of vrachtverkeer. Op die plekken moet je extra aandacht besteden aan de veiligheid. De gemeente heeft al aandacht voor fietspaden, onder meer door deze te verbreden.”
MH: “Het is belangrijk dat iedereen zich aan de regels houdt. Als je je verantwoordelijk gedraagt, zijn extra regels niet nodig.”
Lokaal versus landelijk
Is er sprake van ‘de Haagse Last’? Oftewel: als er landelijk iets gebeurt, wordt daar ook hier op straat over gepraat. Hoe frustrerend is het als je lokaal hard werkt, maar kiezers toch afhaken om wat landelijk is gezegd of gedaan?
MB: “Je merkt inderdaad dat wat landelijk gebeurt, zijn weerslag heeft op wat lokaal wordt gedacht. Het verschil is dat lokale politiek vooral gaat om mensen die je kent. Je hebt een ander netwerk dan de landelijke partij.”
MH: “Maar je hebt ook profijt van de landelijke organisatie. Het is fijn als je in de campagne eens een bekende landelijke of provinciale politicus naar de gemeente kunt halen. Dat zijn voordelen die een lokale partij niet heeft.”
Als de landelijke of provinciale top iets wil waar jullie het absoluut niet mee eens zijn, gaan jullie dan pal voor Lochem staan of wordt er loyaliteit verwacht van de afdeling?
MB: “Zoiets komt nooit helemaal onverwacht, omdat we, vooral provinciaal, betrokken zijn bij overleggroepen. Daar worden de standpunten vroegtijdig gedeeld. Maar als het moet, gaan we voor Lochem en dat kan ook gewoon. We worden niet teruggefloten of zo.”
Dit is het CDA
Naam: Christen-Democratisch Appèl (CDA)
Huidig aantal zetels: 2
Voorzitter: Marijke van Haaren
Lijsttrekker: Monique Bettink-Pierik (Eefde)
Nummer 2 t/m 5:
2. Willem Achtereekte (Eefde)
3. Linda Weel-Westerholt (Lochem)
4. Joseph de Vos (Lochem)
5. Karen Bouwhuis (Lochem)
Website: www.cda.nl/gelderland/lochem
