Meer cijfers over gemeenteraadsverkiezingen

LOCHEM/GORSSEL – Het stof van de verkiezingen is neergedaald. Een mooie gelegenheid om in de achterliggende cijfers te duiken, met focus op voorkeurstemmen en zaken de opvielen. De eerste stap die nu wordt gezet is een zogeheten duidingsdebat op dinsdagavond (24/3). De lijsttrekkers van de partijen die zetels behaalden, bespreken dan de uitslag en de aanstaande informatiefase. Dit is nieuw voor de gemeente Lochem en het gevolg van afspraken over onder meer transparantie die de partijen eerder maakten. Het debat begint om 19.30 uur en is openbaar. Op 30 maart wordt afscheid genomen van de vertrekkende raadsleden en op 1 april wordt de nieuwe raad geïnstalleerd.

Hieronder eerst een aantal algemene cijfers over de verkiezingen. Daaronder iets over voorkeurstemmen en zaken die opvallen in de uitslagen per kern en stembureau, plus opmerkingen en klachten van kiezers die te vinden zijn in de processen-verbaal van de voorzitters van de 22 stembureaus.

Kiesgerechtigden: 28.334
Stempassen: 17.309
Volmachtstemmen: 1593
Uitgebrachte stemmen: 18.902
Blanco: 58
Ongeldig: 33
Geldige stemmen: 

Gemeentebelangen: 5763 (8 zetels)
GroenLinks-PvdA: 3080 (4)
VVD: 2307 (3) 
Meedenken met Lochem (MmL): 1363 (1)
LochemGroen!: 2142 (3)
D66: 1811 (2)
CDA: 1885 (2)
Democratische Partij Lochem (DPL): 458 (0)

Kiesdeler

Kiesdeler: 822 (officieus)
Nodig voor voorkeurstem: 822:4= 206 (afgerond)
De kiesdeler (aantal geldige stemmen gedeeld door aantal zetels) is berekend door de redactie. Officieel wordt deze pas op donderdag 26 maart bekendgemaakt.

Voorkeurstemmen

Een voorkeurstem wordt behaald door kandidaten waarop een aantal stemmen is uitgebracht dat hoger ligt dan 25 procent van de kiesdeler. In dit geval is dit dus 206 stemmen. Ook hier geldt dat dit nog geen officieel cijfer is. Er zijn zes kandidaten, verdeeld over vier partijen, die op eigen kracht meer dan 25 procent van de kiesdeler haalden. Dit wil niet zeggen dat dit ze ook daadwerkelijk in de gemeenteraad brengt. Hieronder de opmerkingen per kandidaat:

GB:
nr. 10: Marja Eggink (499)
nr. 37: Wendy Goodin (226)
De beide zittende wethouders van GB halen 25 procent van de kiesdeler. Als ze opnieuw wethouder worden, heeft dit dus geen consequenties voor de eerste acht kandidaten op de lijst van GB. De partij haalde 8 zetels.

GroenLinks-PvdA:
nr. 5: Nanneke Boers (207)
Nanneke Boers haalt de drempel voor voorkeurstemmen maar net (als het door de redactie berekende cijfer klopt). Ze heeft meer stemmen dan de nummers 3 en 4 van de kandidatenlijst en kan dus eventueel aanspraak maken op 1 van de 4 zetels die haar partij haalde.

LochemGroen!:
nr. 6: Tjitske Ypma (234)
Dit zittende raadslid haalt de drempel, maar kreeg niet meer stemmen dan de nummers 1 tot en met 3 op de lijst en kan dus geen aanspraak maken op een zetel. LochemGroen! krijgt drie zetels.

D66:
nr. 3: Ans Jacobs (286)
nr. 4: Marije Alma (258)
De drempel wordt door beide kandidaten ruimschoots gehaald en beiden hebben meer stemmen dan de nummer 2 op de lijst van D66. Dat kan betekenen dat Ans Jacobs aanspraak kan maken op een zetel. De partij haalde twee zetels.

Opvallend

Kijkend naar de uitslagen per stembureau valt het op dat het aloude verschil tussen grotere en kleinere kernen/buitengebied nog altijd bestaat. In Lochem, Gorssel en Eefde scoren GroenLinks/PvdA en LochemGroen! aanzienlijk beter dan in de kleine kernen. Ook opvallend is dat in met name Gorssel en Eefde sprake is van verdeeldheid onder de kiezers, maar dat zou je ook uitslagen kunnen noemen die meer in balans zijn. Kijk maar naar de foto van de grafiek van het stembureau ‘t Trefpunt in Grossel.

Opvallende zaken

• Gemeentebelangen komt bijna overal als grootste uit de bus, maar moet op sommige plekken GroenLinks-PvdA voor laten gaan. Dit is het geval in de stembureaus Het Spijk, Het Hart en Villa 60 in Eefde en in het Stadshuus in Lochem. Maar in Lochem-West is GB dan weer de grootste partij.
• In de voormalige gemeente Gorssel lijkt de kiezer vaker te stemmen op kandidaten uit de eigen kern of in ieder geval op iemand anders dan de lijsttrekker van een partij. Dat blijkt onder meer ook uit de al genoemde kandidaten met voorkeurstemmen.
• Meedenken met Lochem verloor een zetel. In de uitslag van Harfsen valt op dat de partij, waarvan beide zittende raadsleden uit dat dorp komen, slechts 63 van de 1170 uitgebrachte stemmen scoorde.

Klachten

De voorzitters van de stembureaus leveren na sluiting van de stembus een proces-verbaal in, met onder meer klachten van kiezers en opmerkingen over onregelmatigheden. Dat levert dit keer niet veel schokkende of grappige zaken op. Gedoe met volmachten en binnen het huishouden verwisselde stempassen is van alle tijden en dat was nu niet anders. Meestal was sprake van begrip, maar in een enkel geval reageerden betrokkenen boos of geïrriteerd.

• In Lochem werd geklaagd over de matige verlichting in de stemhokjes en bij de Hoge Weide gingen de automatische deuren van de ingang om 18.00 uur in de nachtstand. Dat betekent dat via de intercom een afdeling van het verzorgings- en verpleegcentrum moet worden benaderd om de deur te openen. Uitschakelen van de nachtstand bleek niet mogelijk. Een kiezer bood spontaan aan om portier te spelen. Via een knop aan de binnenzijde van de ingang kon de deur wel worden geopend voor late stemmers.
• In Exel was het stembureau wat lastiger bereikbaar door wegwerkzaamheden. Een omleidingsroute, met bebording, bood uitkomst.
• En in Barchem noteerden de mensen van het stembureau dat ze meerdere malen te horen kregen dat het fijn was dat het stembiljet dit keer niet zo groot was als een tafellaken. Dit terwijl er in de gemeente meer partijen dan ooit meededen.
• In Epse werd een bijzonder voorval gemeld waarbij een echtpaar samen in een stemhokje verdween. Hulp bij stemmen is alleen toegestaan als één van beiden een fysieke beperking heeft, zo schrijft de voorzitter van het stembureau. In dit geval zou het gaan om een geestelijke beperking en zou hulp, vanwege het stemgeheim, niet zijn toegestaan.
• In Eefde kreeg een kiezer met een volmacht niet twee, maar slechts één stembiljet uitgereikt. Het is gissen, maar wellicht dacht de persoon in kwestie dat de stem door de volmacht gewoon twee keer zou tellen. Het zal geen invloed hebben gehad op de uitslag.