Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In acht dubbelinterviews spreken we de lijsttrekker en de voorzitter van de acht deelnemende partijen in de gemeente Lochem. Dit biedt, naast de politieke standpunten, ook een inkijkje in het reilen en zeilen van de partijen. De gestelde vragen zijn telkens nagenoeg dezelfde, maar omdat het er veel zijn, wordt steeds een selectie van de antwoorden weergegeven.
Dit is aflevering 8 en tevens de laatste: LochemGroen!, met lijsttrekker Calle Janssen (CJ) en voorzitter Hanneke Lensink (HL).
Deze versie is langer dan de versie die in de Berkelbode verscheen…
Vorige afleveringen:
1. Meedenken met Locem (MmL)
2. Gemeentebelangen (GB)
3. CDA
4. VVD
5. Democratische Partij Lochem (DPL)
6. D66
7. GroenLinks/PvdA
LochemGroen! kwam in 2022 met twee zetels uit de verkiezingsstrijd. Ook wel tot eigen verbazing van de partij die toen pas kort voor de verkiezingen ontstond. De partij was en is heel actief, binnen en buiten de gemeenteraad. CleanUps, vergaderingen in alle kernen, themabijeenkomsten, een zomertour en veelvuldig praten met inwoners hebben de bekendheid in de hele gemeente goed gedaan. Momenteel timmert LochemGroen! aan de weg met een podcastserie, waarin onder meer Sander Schimmelpenninck te gast is. De partij kent verder kernvertegenwoordigers. In de gemeenteraad werd aanvankelijk een activistische koers gevaren, maar inmiddels zoekt de fractie heel actief steun bij andere partijen. Dat lukt ook vaak. Dat leidde er onder meer toe dat het thema ‘landbouwgif in de sierteelt’ hoog op de agenda kwam te staan. Die switch, van er flink invliegen naar samenwerking om meerderheden te smeden, was een bewuste tactiek, bekent Calle Janssen. Eerst een voet tussen de deur en dan lobbyen. De verwachtingen voor de komende verkiezingen zijn hooggespannen. Vier, en misschien wel vijf zetels en bestuursverantwoordelijkheid zijn het mikpunt. De partij toucheert bijna de mijlpaal van honderd leden. Leden die opvallend vaak van andere (landelijke) partijen komen.
De mensen
Calle Janssen (Barchem) stond aan de wieg van de partij en is als fractievoorzitter en gezicht van de partij de voor de hand liggende lijsttrekker. Door zijn werk in de (wijk)zorg heeft hij een stevige kijk op de zorg, sociale ontwikkelingen en demografie. Hij heeft het afgelopen jaar tijdelijk afscheid genomen van zijn werk om zich volledig te concentreren op de partij en zijn gezin. Hij heeft een vriendin en drie jonge kinderen. Hij geldt inmiddels landelijk als een expert op het gebied van bestrijdingsmiddelen in de sierteelt en van kleinschalige landbouw in het algemeen. Hij wordt regelmatig gevraagd voor fora en themabijeenkomsten in het land.
Voorzitter Hanneke Lensink (Lochem) is opgegroeid in Gorssel, waar haar grootouders een café hadden. Vader had een vogelopvang en werkte bij de roofvogelopvang die later bekend zou worden als ‘Ooievaarsdorp’. Daar ontstond de liefde voor natuur. Ook Hanneke werkte in de zorg, na een hbo-opleiding sociaalpedagogiek. Ze heeft, samen met haar man, vier dochters. Ze woonden 4 jaar in Zweden. Inmiddels woont ze alweer 15 jaar in Lochem en werkt ze in de gezinsbegeleiding. Belangrijke hobby is de moestuin in het volkstuinencomplex ‘de Berkelhoek’.
De vragen
Als u de rol van de ander in één zin moet omschrijven, wat is die dan? Is de voorzitter de ‘baas’ of de ‘facilitator’, en is de lijsttrekker de ‘uitvoerder’ of de ‘ster’?
HL: “We werken vooral op basis van gelijkwaardigheid. Als voorzitter voel ik me zeker geen baas. Het bestuur moet de fractie en de leden zo goed mogelijk faciliteren.”
CJ: “En ik ben zeker niet ‘de ster’. Uitvoerders zijn wel wel. We zijn met acht mensen: twee raadleden, drie fractievertegenwoordigers en drie ondersteuners. In die samenstelling hebben we veel overleg. De partij hecht veel waarde aan democratie, ook intern. Via een groepsapp blijven de lijnen kort en kunnen we snel reageren. Van de bijna 100 leden zitten er 54 in een groepsapp. Zo kunnen we bijvoorbeeld iedereen mee laten kiezen voor een verkiezingsslogan of de foto die op de poster moet. En, bij ons heeft ook iedereen invloed op het verkiezingsprogramma. Daardoor kan het gebeuren dat er dingen in staan waar ik als fractievoorzitter niet per se mee eens ben. Dat is alleen maar goed.”
We horen steeds vaker over burn-outs of intimidatie in het lokaal bestuur. Zie je het als taak van het bestuur om de mentale gezondheid van de fractieleden te bewaken?
HL: “We hebben wat dat betreft nog geen vervelende dingen meegemaakt. Het helpt dat we elkaar vaak zien en spreken. Gewoon even vragen: ‘Hoe gaat het met je?’, is dan makkelijk. De onderlinge sfeer is er ook naar dat je dat kunt vragen. Die sfeer speelt vast ook een rol dat mensen het naar hun zin hebben.”
CJ: “Er zijn wel momenten waarop je de taken even anders moet verdelen. Dat gaat prima. Tjitske (Ypma, tweede raadslid van LochemGroen! – red.) heeft dingen tijdelijk van mij overgenomen na de geboorte van mijn twee jongste kinderen.”
De toon in het debat – ook lokaal en op sociale media – verhardt. Hoe ervaren jullie dit in Lochem?
CJ: “Polarisatie is niet alleen maar slecht. Het mag wel schuren. Er worden weleens stevige dingen over mij en de partij geuit op social media. Ik probeer regelmatig met de mensen die dat doen in gesprek te komen. Als je tijdens een kop koffie elkaars standpunten bespreekt, worden het vaak mooie gesprekken. Elkaar begrijpen is belangrijk. Ik snap wel dat ik soms schuurt als ik uitgesproken dingen zeg. Maar er worden ook dingen gezegd die niet kloppen, bijvoorbeeld dat ik op de A12 bij XR zou zitten. Dat is helemaal niet zo. Ik ben met lokale politiek bezig en ik zoek samenwerking met alle progressieve krachten. Links en rechts hebben in de gemeente lang niet altijd tegengestelde meningen of belangen.”
Hoe moeilijk was het om de kieslijst gevuld te krijgen? Moest u mensen overhalen die eigenlijk twijfelden?
HL: “Helemaal niet moeilijk. We hadden vorige zomer al 40 aanmeldingen. We wilden niet meer dan 30 kandidaten op de lijst, dus moest er worden geselecteerd. Een commissie, zonder bestuurs- en fractieleden, heeft aan de hand van een profielschets de selectie gedaan. De leden mochten er daarna ook nog iets van vinden. Dat leidde nog tot een paar verschuivingen.”
CJ: “We vinden het ook belangrijk dat we een goede verdeling hebben qua vrouw en man en qua de kernen en leeftijden. Dat is heel goed gelukt. Kennis en expertise tellen ook mee en die zijn ruimschoots aanwezig bij onze leden. De top-10 van onze lijst is ook onder meer daarop gescreend.”
Als we in maart 2030 zijn, en we kijken terug op de raadsperiode die binnenkort gaat beginnen: wat moet er in Lochem absoluut veranderd zijn?
CJ: “Het zal niet verbazen dat ook bij ons woningbouw op één staat. Betaalbare koop en sociale huur. De vergrijzing, Lochem staat wat dat betreft in de top-10, is een probleem. Dat is van invloed op voorzieningen en verenigingen. We hebben mensen nodig die het werk doen. Zorgmedewerkers, politiemensen en onderwijzers. Die moeten wonen. Dat geldt ook voor andere werknemers. Ondernemers vragen al jaren om aandacht voor meer betaalbare woningen. Alles hangt met elkaar samen. We moeten dan ook een integrale visie ontwikkelen. We moeten jongeren een perspectief bieden. En ouderen de mogelijkheden om kleiner te wonen.”
HL: “Woningsplitsing en andere mogelijkheden om samen te wonen zijn ook mogelijke oplossingen. Nederlanders wonen gemiddeld veel groter dan mensen in andere landen.”
CJ: “Biodiversiteit en klimaatmaatregelen moeten stevig verankerd worden in beleid en uitvoering. We willen energieneutraal zijn in 2035 en klimaatneutraal in 2040. Dat valt of staat met de politieke wil. En het kan ook door lokale organisaties in hun kracht te zetten. De Industriële Kring Lochem (IKL) heeft ideeën voor het opwekken en delen van energie en LochemEnergie werkt op vele fronten aan een goede energiemix. Het energieloket van de gemeente moet naar LochemEnergie, want dat zorgt voor dubbel werk. We moeten verder boeren helpen met omschakelen. We zijn niet tegen boeren. We willen juist meer boeren, maar we moeten af van de schaalvergroting. Zorgen voor lokale voedselproductie en natuurbeheer. En minder gif gebruiken. Ze moeten een goede boterham kunnen verdienen en dat kán ook.”
CJ: “We willen verder meer doen voor kunst, cultuur en sport. We spraken met veel verenigingen en organisaties. Er moet veel gebeuren, zowel qua onderhoud als qua uitbreiding. Sport en kunst & cultuur zijn goed voor de fysieke en de mentale gezondheid. Verenigingen spelen ook een rol voor ontmoeting en verbinding. Ik wijs nog eens op de noodzaak van een integrale visie.”
CJ: “Nog een speerpunt is participatie en een betrokken bestuur. Inwoners hebben te vaak het idee dat ze tegen dovemansoren praten als ze iets vragen van de gemeente. Te vaak komt er geen reactie. Dat is geen verwijt aan onze ambtenaren. Het bestuur moet zorgen voor duidelijk beleid. En dat vraagt, alweer, om visie.”
CJ: “Nog meer visie? Zorg dat er een betere omgevingsvisie komt. Waarin je keuzes maakt, waar je dan ook voor staat. Breng daarbij ook de behoeftes per kern in kaart. Welke voorzieningen wil je behouden en hoe doen we dat? Wij vinden een stijging van het aantal inwoners geen doel op zich. Dat is hooguit van belang om te sturen op demografische ontwikkelingen. Ik noem nog eens de woningen voor mensen met essentiële beroepen. Als we zo doorgaan, moet straks de helft van de mensen in de zorg aan de slag om de vergrijzing het hoofd te bieden. Dat kan niet. Een speerpunt is dan ook preventie. Daarbij kan bijvoorbeeld Welzijn Lochem een belangrijke rol spelen. Dat is ook zo’n organisatie die je in de kracht moet zetten. De zorg verlichten kan verder door woonvormen waar jong en oud samenwonen of de al bekendere ‘knarrenhof’. Beleid om mensen langer zelfstandig te laten wonen is op den duur geen haalbare optie. Dat kan de zorg niet aan. Goede zorg voor ouderen, die wel de regie over hun eigen leven houden, is heel belangrijk.”
De Keuzes
Bouwen in het buitengebied om de woningnood op te lossen? OF: Het buitengebied gaat op slot, dan maar minder woningen?
CJ: “Als je aan de rand van een kern gaat bouwen, ga je al het buitengebied in. Dat is niet te voorkomen. Maar je moet wel proberen om waardevol landschap te sparen. Wij zijn eerst voor inbreiding met een goede inpassing.”
Inbreiden en de hoogte in? OF: Het dorpse karakter behouden?
HL: “Het moet wel passen bij de kern. Maar kleiner bouwen is belangrijk.”
CJ: “Het plan bij De Luchte in Lochem ziet er goed uit, met meerdere bouwlagen en relatief kleine appartementen.”
Eigen inwoners van de gemeente krijgen voorrang op huurwoningen? OF: Iedereen is gelijk: statushouders en mensen van buitenaf maken evenveel kans?
CJ: “Voorrang proberen te geven aan jongeren en mensen met essentiële beroepen. En je taakstelling voor statushouders halen. Dat haalt de gemeente al jaren niet.”
De ozb fors omhoog? OF: Voorzieningen zoals de bibliotheek of het dorpshuis in een kleine kern sluiten?
CJ: “Dat is beide niet nodig. De algemene reserve van de gemeente kan worden gebruikt voor eenmalige uitgaven om knelpunten op te lossen. Maar als het echt moet, kan de ozb wat ons betreft wel wat omhoog. Lochem heeft lagere tarieven dan buurgemeenten en wij zijn ervoor dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.”
Meer toeristen naar Lochem halen voor de economie? OF: De toeristenbelasting verhogen om de rust te bewaken?
HL: “Lochem is van oudsher een gemeente die toeristen trekt, maar we moeten geen nieuw Giethoorn worden. Dat zal ook niet zo snel gebeuren, dus om die reden hoeft de belasting niet omhoog. Wel moeten we de landelijke waarden bewaren, want daarom komen de toeristen hier graag naartoe.”
CJ: “En geen nieuwe recreatieve voorzieningen in het buitengebied. Daar is alweer een visie voor nodig. En plekken als de Nieuwstad in Lochem mogen wel wat aantrekkelijker worden, niet alleen voor toeristen.”
Geld naar cultuur en kunst? OF: Geld naar sportverenigingen?
CJ: “Allebei. Er moet meer geld naartoe. Lochem investeert onder het regionale gemiddelde, in tegenstelling tot wat de wethouder beweert.”
Zelfstandig blijven als gemeente Lochem? OF: Fuseren met een buurgemeente voor een krachtiger bestuur?
CJ: “Fuseren is niet nodig. Wel moeten we nadenken over hoe we ambtenaren beter aan ons kunnen binden. Ze vertrekken niet alleen voor meer geld, maar we horen ook frustratie over het gebrek aan beleid. Je voelt ‘m al aankomen… een visie!”
In de Regio Stedendriehoek blijven? OF: Switchen naar de Regio Achterhoek?
CJ: “Als je het in Barchem en in Epse vraagt, zal het antwoord verschillend zijn. Wij kiezen voor de Stedendriehoek. Daar hebben we veel essentiële samenwerkingen lopen.”
We plaatsen windmolens op Lochems grondgebied om de taakstelling te halen? OF: We betalen liever een boete dan dat we ons landschap aantasten?
CJ: “We vinden windmolens noodzakelijk voor de goede energiemix. En dat moet lokaal en niet alleen op zee. Andere initiatieven, zoals proeven met waterkracht zijn mooi, maar voorlopig heel kleinschalig. We denken dat windmolens voorlopig nog een noodzakelijk kwaad zijn. Maar ik denk dat iedereen een goede toekomst voor de (klein)kinderen wil.”
Een bindend referendum over grote projecten? OF: De gemeenteraad is gekozen om te beslissen, dus geen referenda? En wat vinden jullie van een burgerberaad?
CJ: “Belangrijk is dat het algemeen belang, in de meeste gevallen, zwaarder weegt dan individuele belangen. De gemeente neemt uiteindelijk de besluiten. Tegelijk vinden we goede participatie belangrijk. Inwoners moeten in een vroeg stadium kunnen meedenken over plannen. Daarbij willen we niet alleen luisteren naar de mensen die het hardst roepen, maar ook naar het stille midden: inwoners die vaak wel een mening hebben, maar zich minder snel laten horen. Inwoners kunnen ons altijd benaderen als ze het niet met ons eens zijn. Ook richting gemeenteraad kunnen ze reageren. Onze oproep is: ‘Laat van je horen!'”
De wolf hoort bij de nieuwe natuur in onze regio? OF: Lochem moet een wolfvrije zone worden?
HL: “De wolf is onderdeel van de natuur. We moeten ons als mensen niet proberen boven de dieren te verheffen.”
Boeren moeten ruimte inleveren voor natuurherstel en woningbouw? OF: De agrarische sector gaat voor?
CJ: “Hier geldt alweer: er moet een goede visie komen. Met wat ons betreft aandacht voor meer kleinschalige boerenbedrijven, zoals al gezegd. Boeren zijn de afgelopen decennia gedwongen om steeds maar te groeien en intensiever te gaan werken. Dat is de schuld van banken en Den Haag. Wij zijn echt pro-boer.”
Boeren die willen stoppen daarbij helpen? OF: Nee, dat is een taak van de landelijke overheid?
CJ: “Stoppende boeren moet je perspectief bieden. Met name ook jonge boeren, want ook in de sector is de vergrijzing enorm. Onder meer via de opleidingen moet je jonge boeren de omslag laten maken. Niet alleen maar uitgestrekt maïs- en grasland voor de veehouderij, maar gezonde voeding met een gezonde voedingswaarde.”
De auto blijft heilig? OF: De fietser en wandelaar op 1, bijvoorbeeld door ruime 30 km-zones en autoluwe kernen?
CJ: “In de kernen is 30 kilometer de norm. Fietsstraten, waar de auto te gast is, vinden we ook goed. Daar mogen er meer van komen. Ik wijs nog maar eens op de Nieuwstad in Lochem. Door die anders in te richten, kan het er veel beter uit gaan zien. Tegels wippen en geveltuintjes toestaan is ook een goede optie. Dat is nu nog verboden.”
Wat zijn de voor- en nadelen van een lokale partij en dus geen deel uit te maken van een landelijke partij?
HL: “De korte lijnen hebben we al genoemd. Alleen financieel en qua trainingen hebben landelijke partijen vaak meer mogelijkheden.”
CJ: “Contacten met gedeputeerden en Kamerleden zijn ook voor ons goed mogelijk. Ik heb er veel in mijn lijst met contacten staan. Zo heb ik met een aantal Kamerleden regelmatig contact over pesticiden in de landbouw. Dus (lachend – HB): “Het kan wel!”
Dit is LochemGroen!
Naam: LochemGroen!
Huidig aantal zetels: 2
Voorzitter: Hanneke Lensink
Lijsttrekker: Calle Janssen
Nummer 2 t/m 5:
2. Karen IJssels (Laren)
3. Maartje Schepel (Lochem)
4. Jan Hovers (Gorssel)
5. Jonah Heidweiller (Exel)
Website: www.lochemgroen.nl
