[Dit is een mening. Een mening is geen feit]
De ‘1000-euro-regeling van Lochem’. Zo ging het voorstel van de gemeente om tot 1000 euro te gunnen aan omwonenden van het azc aan de Ampsenseweg in de media heten. Dat zorgde voor de spreekwoordelijke shitstorm, inclusief Kamervragen van de PVV en aandacht van NOS Journaal en Nieuwsuur. Daarbij draaide het vooral om de suggestie dat je je tegen asielzoekers moet beveiligen en het stigma dat daardoor dreigt. In een interview dat dagblad Trouw had met wethouder Michiel Rijsberman komt onder meer de rol van de media aan bod. Die is in zoverre opmerkelijk als het gaat om het schrijnende gebrek aan kennis van de lokale achtergronden. En voor een deel vermoedelijk ook het gebrek aan de wil om die achtergronden te kennen. Klicks en views zijn voor sommige media nu eenmaal belangrijker dan doorwrochte verhalen.
Het interview met de wethouder verscheen in Trouw van woensdag 11 maart. Deze LINK leidt naar het artikel. Op de dag van verschijnen was het voor iedereen te lezen. Mogelijk verdwijnt het later achter de betaalmuur.
De Lochemse kwestie kwam twee keer aan bod tijdens het dagelijkse ‘Mediaforum’ van het radioprogramma ‘Spraakmaker’ op NPO Radio 1. De eerste keer was op woensdag 18 februari, daags nadat onder andere Nieuwsuur aandacht besteedde aan wat in Lochem speelde. In die uitzending kwam het stigmatiserende effect aan bod, maar werd ook ingezoomd op de rol van de media. Journalist Margriet Brandsma had meer willen horen over hoe het voorstel van het Lochemse college tot stand is gekomen. Ze hekelde dan ook het feit dat niemand van (of namens) het college wilde reageren. De wethouder had vakantie en de rest gaf kennelijk niet thuis. Dat is inderdaad puur slecht. De negatieve beeldvorming schreeuwde om een weerwoord. Als was het maar onder verwijzing naar het feit dat de hele azc-discussie in de gemeente tot dan toe niet tot uitwassen had geleid die we elders hebben gezien. Dit overigens met respect voor de impact die de discussie ongetwijfeld heeft op direct omwonenden.
Mediaforum
In het Mediaforum van 18 februari ontstaat een wonderlijke situatie als Eline Bijlsma van de Telegraaf enig begrip toont voor de Lochemse maatregel, omdat er volgens haar ‘natuurlijk wel problemen’ zijn rond azc’s. Presentatrice Roos Abelman probeert die stellen af te zwakken door te zeggen dat dit vooral het geval is in Ter Apel en Budel, maar dat elders nauwelijks problemen zijn rond opvanglocaties. Bijlsma legt ook nog de relatie met ‘de jongemannen’ die al zijn gehuisvest in Almen. “Dan kan ik me voorstellen dat daar iets is gebeurd”, zo zegt ze. Dat die jongemannen daar pas korte tijd wonen en dat er – voor zover bekend – niets vervelends is gebeurd, maakt dat de opmerking uit de lucht is gegrepen en net zo goed als stigmatiserend kan worden opgevat. De aanwezigheid van deze jongeren – die voorheen in Hotel Paasberg woonden – zorgt er overigens voor dat her en der ten onrechte wordt verondersteld dat het gaat om een uitbreiding van een azc.
In de uitzending van 18 februari doet ‘spraakmaker’ van dienst Lodewijk Dros (oa Trouw) de stevige uitspraak dat de gemeente wellicht voor 24.000 euro draagvlak voor het azc heeft willen kopen. ‘Als het werkt, scheelt dat ingeslagen ruiten bij het wijkcentrum en hoeft de burgemeester niet beveiligd te worden’, zo zegt hij. Brandsma vindt echter dat de balans in de berichtgeving te veel is doorgeslagen naar ‘azc’s zijn onveilig’. Ze wijst op wetenschappelijk onderzoek dat erop wijst dat er niet of nauwelijks sprake is van toenemende onveiligheid rond opvanglocaties. Ook voor VluchtelingenWerk Nederland was de Lochemse kwestie aanleiding om nog eens in de cijfers te duiken. Dat resulteerde in een artikel op de website waarin wordt gewezen op cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC).
Onderzoek
Dat onderzoekt al jaren hoe bewoners de komst van een azc ervaren. Daarbij zijn tientallen locaties onderzocht. Op de meeste plekken blijkt geen sprake te zijn van extra overlast na de komst van een opvanglocatie. VluchtelingenWerk stelt overigens wel dat dit niet betekent dat er nooit incidenten zijn, maar dat structurele, grootschalige overlast door asielzoekers eerder uitzondering dan regel is. De organisatie biedt op de eigen website veel informatie over hoe de opvang in Nederland is geregeld en wat de werkelijke cijfers zijn.
In het Mediaforum van 11 maart komt de al genoemde Margriet Brandsma opnieuw aan het woord en dit keer naar aanleiding van het Trouw-interview met de wethouder. Ze concludeert dat de wethouder nogal naïef is geweest. Maar dat concludeert Rijsberman zelf ook al in het interview. In deze uitzending blijkt overigens ook dat de deelnemers aan het gesprek geen idee hebben van oppositie en coalitie in Lochem. Dat naast de oppositie ook coalitiepartij GB kritisch reageerde, werd gemist. Rijsberman zegt in Trouw ook dat het college bij de totstandkoming van de 1000-euro-regeling niet voorzag dat dit tot ophef zou leiden, mede omdat een soortgelijke regeling in de gemeente Rijssen-Holten geen enkele rimpeling in de media teweegbracht. Afgezien van dat je altijd voorbereid moet zijn op zo’n rimpeling, die gemakkelijk een vloedgolf wordt, werkt het in de media altijd zo dat de eerste steen in hoge mate bepaalt wat er verder gebeurt. Die eerste steen kwam in dit geval van de Stentor. De krant kopte op 17 februari: ‘Lochem geeft omwonenden van azc 1000 euro om hun eigen veiligheid te regelen’. Daarmee was de directe link tussen de regeling en de (on)veiligheid van het azc gelegd en dus de toon gezet. Voor de gemeente is een ‘nare bijkomstigheid’ dat veel berichten van de Stentor via het AD al snel landelijke aandacht krijgen en dus worden opgepikt door andere media.
Balans
Tegen Trouw zegt Rijsberman dat wel even is nagedacht over de mogelijk stigmatiserende werking van de regeling, maar dat de 24 mille in balans moet worden gezien met de jaarlijkse investering van 170.000 euro in ontmoeting en verbinding met bewoners van het azc. Het college wilde ook oog hebben voor de omwonenden, zo stelt de wethouder. De gedachte was dat de regeling voor omwonenden, tussen ‘al die plusjes, kan worden gezien als het minnetje dat er misschien niet zo chique uitziet, maar dat wel voor balans zorgt’. Rijsberman constateert zelf al dat je die nuance niet terugziet in de nieuwsberichten. Zo werkt het inderdaad vaak. Maar de manier waarop het bericht naar buiten kwam, zonder eigen context door de gemeente en zonder snelle reactie op vragen van de media, mag het college worden aangewreven. Dat het verkiezingstijd is, maakt dit soort kwesties nog lichter ontvlambaar. Dat zijn stukken rood vlees voor de oppositie. Die had in dit geval even geen enkel oog voor negatieve beeldvorming rond de eigen gemeente. Dat geeft ook wel weer te denken, temeer omdat je best een beetje trots mag zijn op hoe de asieldiscussie hier tot nu toe verliep. Dit opnieuw geschreven hebbende met respect voor de zorgen van omwonenden. Die zorgen vragen om aandacht en oplossingen, niet om ophef.
Een woord over de rol van LochemsNieuws:
De wethouder bood al snel na de ontstane ophef zelf aan om een persoonlijke toelichting te geven, maar niet eerder dan na de raadsvergadering van 2 maart. Door wat in die raadsvergadering gebeurde, hebben we daar (nog) geen gebruik van gemaakt. De oppositie en GB waren erg kritisch op het voorstel. Een motie van afkeuring haalde, doordat dit GB te ver ging, net geen meerderheid. Het college liet weten de reacties van betrokken bewoners op de regeling af te wachten en zich dan opnieuw te beraden. Dat de regeling in de huidige vorm in stand blijft, is niet erg waarschijnlijk. Om die reden heeft LochemsNieuws geoordeeld dat een terugblik op de gebeurtenissen prematuur was (en is). Dit kan eventueel alsnog, nadat duidelijk is hoe het allemaal afloopt en er enige afstand kan worden genomen van de waan van de dag.
