LOCHEM/EEFDE – De lucht in de gemeente Lochem is continu belast met stoffen die daar niet horen. Metingen, die in het voorjaar van 2025 werden gehouden, laten zien dat er in de lucht en op eikenbladeren 60 verschillende stoffen, in wisselende samenstelling, aanwezig zijn. In de rapportage stellen uitvoerder Meten=Weten en opdrachtgever LochemGroen! dat weliswaar lage, maar continue concentraties van bestrijdingsmiddelen in de lucht aanwezig zijn, ook op locaties waar niet wordt gespoten. Er is onder meer glyfosaat gemeten. Dat is de stof die in het voorjaar zorgt voor geelkleurende akkers. De details en de mogelijke gevolgen en oplossingen worden dinsdagavond besproken in de Schouwburg Lochem. Een verslag daarvan volgt.
Het onderzoek werd betaald via crowdfunding, met bijdragen van inwoners van de gemeente. Het nu gepubliceerde rapport is getiteld ‘Wat ons boven het hoofd hangt’ en is gebaseerd op luchtmetingen in Barchem, Eefde en Lochem. In het najaar van 2024 werden al eikenbladeren onderzocht. Op dat blad slaan bestrijdingsmiddelen uit de lucht neer en lenen zich voor een momentopname. De aanwezigheid van zowel actuele middelen als oude afbraakproducten, zoals FTHALIMIDE en p,p′-DDE, toont aan dat historische verontreiniging en huidig gebruik elkaar overlappen. Zo is p.p’-DDE een afbraakproduct van het bestrijdingsmiddel DDT, dat al sinds 1973 verboden is.
Aanwaaien
Samen laten de metingen zien dat bestrijdingsmiddelen in de omgeving circuleren tussen lucht, bodem en vegetatie, en daarmee deel uitmaken van het lokale ecosysteem. De aanwezigheid van historische verontreinigingen betekent dat niet alles in de schoenen van de hedendaagse (lokale) boeren kan worden geschoven. Bovendien is veel letterlijk van elders komen ‘aanwaaien’ en mogelijk speelt ook uitstoot van andere bedrijven een rol. Het gaat dus om relatief lage concentraties die geen acuut gezondheidsgevaar vormen. De effecten van blootstelling op de lange duur zijn even onbekend als onvoorspelbaar. Sommige stoffen worden in verband gebracht met ziektes als Parkinson. Lees hierover meer bij de Parkinson Vereniging.
Leefomgeving
De onderzoekers stellen dat de combinatie van lucht- en vegetatiemetingen laat zien dat structurele verandering in middelengebruik niet alleen een milieuvraagstuk is, maar ook een voorwaarde voor een gezonde leefomgeving en biodiversiteit. Het rapport bevat een aantal aanbevelingen ter verbetering. Het doel zou moeten zijn om de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen in lucht, water en vegetatie te verminderen door stimulering van gifvrije en natuur-inclusieve teeltpraktijken. Verder is een structurele monitoring gewenst via metingen in verschillende seizoenen van de lucht en vegetatiemonsters om seizoensgebonden effecten te volgen.
Regionale samenwerking is een derde aanbeveling, waarbij provincie, waterschap en agrariërs worden betrokken bij lucht-, bodem- en vegetatiemetingen. Dat moet tevens leiden tot beleidsafstemming, zodat de beschikbare data wordt ingezet voor ruimtelijke planning, vergunningverlening en voorlichting over duurzaam middelengebruik. Tenslotte bevelen de onderzoekers aan om transparant te zijn over de meetresultaten en deze in begrijpelijke vorm te communiceren met inwoners en de agrarische sector.
Presentatie
Bij de presentatie van de cijfers in de schouwburg werden dinsdagavond de resultaten gepresenteerd en de mogelijke gevolgen besproken met medici, onderzoeksjournalist Dirk de Bekker en Marjan Minnesma van Urgenda. Lokale vertegenwoordigers zijn er in de personen van Arjan van Buuren van Landgoed Velhorst en lijsttrekker Calle Janssen van LochemGroen!.
