GORSSEL – Voor de Bloemenkamp in Gorssel lijkt het einde nabij. Ooit een van de eerste zorgflats van het land en architectonisch uniek, maar toch dreigt de slopershamer. Gemeente Lochem en eigenaar Vastgoed gezondheidszorg (Vgz) houden zich doof voor de roep om behoud. Een advies om het aan te wijzen als gemeentelijke monument werd terzijde geschoven. De stichting Vrienden van de Bloemenkamp roert nogmaals de ultieme trom.
De Oekraïners, die nu nog in de Bloemenkamp wonen, kunnen binnenkort verhuizen naar de nieuwe flexwoningen aan de Zonnekampstraat. De verwachting is dat in het komende voorjaar de slopershamer toeslaat. Zeer tegen de zin van Marlies Gommers, Bart Jan van den Brink en Carolien Bijen van de Vrienden van de Bloemenkamp. Een alternatief plan van architect Van den Brink, dat aanstuurt op renovatie en verduurzaming, is afgewezen. Woordvoerder Björn Six van Vgz zegt hierover: “Met een nieuw gebouw en plan voorzien we meer en beter in prettig oud worden. Dat betekent minder trappen, groter woonoppervlak, duurzamer, betaalbaarder en bijvoorbeeld een gebouw dat beter is bestand tegen hitte. Dat combineert lukt ons simpelweg niet met renovatie.”
Verduurzamen
Bart Jan van den Brink denkt daar anders over. Volgens hem zijn de bestaande appartementen groot genoeg om de verouderde badkamers en toiletten te laten voldoen aan de eisen van deze tijd. Daarnaast kunnen volgens hem gemakkelijk isolatie en warmtepompen worden gerealiseerd, ter verduurzaming. In zijn plan blijft ook de parkachtige setting van de Bloemenkamp volledig behouden.
Vgz wil, na sloop, twee woongebouwen met in totaal 58 appartementen realiseren. Daarvan vallen er 36 in de categorie middenhuur. De rest val in het hogere segment. Het gaat puur om wonen. Een zorgcomponent is niet voorzien, maar de doelgroep is wel 55+, met een potentiële toekomstige zorgvraag. Die zorg moet dan dus extern worden geregeld.
Sloop
De Vrienden van de Bloemenkamp wijzen erop dat voor sloop geen vergunning nodig is, maar dat een melding volstaat. De gemeente Lochem bevestigt dit desgevraagd. Zowel de gemeente als Vgz verwachten dat de melding van sloop in het voorjaar wordt gedaan. Het streven is om het gebouw, na vertrek van de Oekraïners, niet te lang leeg te laten staan of de grond lang braak te laten liggen. Een snelle (her)ontwikkeling is echter sterk afhankelijk van eventuele procedures. Het lijkt erop dar die er wel komen.
Marlies Gommers zegt: “Het kan in deze tijd toch niet zo zijn dat je zo’n gebouw sloopt, terwijl veel jongeren zitten te springen om woonruimte?” Ze wijst erop dat de gemeente zich voortdurend beroept op gedane toezeggingen aan de eigenaar. Het nu weigeren van sloop en nieuwbouw zou getuigen van onbetrouwbaar bestuur. “Maar wanneer eventuele toezeggingen zijn gedaan en waar die zijn vastgelegd, is volstrekt onduidelijk”, aldus Van den Brink.
Toezeggingen
De gemeente Lochem bevestigt, bij monde van woordvoerster Hetty Vaatstra, dat er toezeggingen zijn gedaan: “Dat klopt. Vanaf 2002 heeft de eigenaar het voornemen uitgesproken om het huidige appartementengebouw te slopen en vervangende nieuwbouw te realiseren. De laatste jaren heeft de eigenaar hier diverse gesprekken over gevoerd met de gemeente en is er een participatietraject rondom de voorgenomen nieuwbouw gestart. In de kernvisie voor Gorssel (23 mei 2023) is de sloop al benoemd.”
“Het aanwijzen van de Bloemenkamp als gemeentelijk monument strookt niet met de positieve grondhouding die de gemeente tot nu toe heeft ingenomen ten aanzien van sloop en vervangende nieuwbouw voor de Bloemenkamp. Afgelopen zomer is er een intentieovereenkomst ondertekend door Vgz en de gemeente”, aldus Vaatstra.
Betaalbaar
In Gorssel, en in de gemeentelijke politiek, ging en gaat het regelmatig op het verlies van 39 betaalbare wooneenheden en hoe die gecompenseerd worden. Daarbij viel ook vaak de term ‘sociale huur’. Hoewel de bestaande appartementen qua huurprijs in die categorie vallen, zijn het formeel geen sociale huurwoningen. De Bloemenkamp bestond oorspronkelijk uit koopappartementen met zorg en onder meer een centrale keuken. Sinds Vgz het pand in 2002 kocht, is sprake van huurwoningen.
De gemeente Lochem wijst erop dat het de bedoeling was dat de appartementen, maar voor een korte periode zouden worden verhuurd. “Dit heeft om verschillende redenen langer geduurd. In afwachting van de sloop zijn de huurprijzen bewust laag gehouden en lagen onder de huurtoeslaggrens. Overigens wil het college dat er op andere beoogde nieuwbouwlocaties in Gorssel onder andere sociale huurwoningen worden gerealiseerd. Zo zijn er prestatieafspraken met de verschillende woningcorporaties in onze gemeente.” Gewezen wordt op de woningbouwlocaties Gorssel Noord-Oost en de Hogekamp. En op de herstructureringslocaties van IJsseldal Wonen. Met name de plannen voor Gorssel Noord-Oost verkeren in een pril stadium en laten vermoedelijk nog jaren op zich wachten.
Participatie
Het participatieproces kan rekenen op stevige kritiek van de Vrienden van de Bloemenkamp. De informatiebijeenkomsten, die in opdracht van de eigenaar worden georganiseerd door projectontwikkelaar Sustay, trekken zowel omwonenden en andere Gorsselnaren met bedenkingen als veel belangstellenden voor de nieuw te bouwen appartementen. Bart Jan van den Brink: “De kritiek sneeuwt onder. Men is kennelijk ook beducht op gebundeld verzet, want omwonenden zijn gehoord via een-op-een gesprekken. Deze week is er een nieuwe bijeenkomst over de plannen. Het gaat om een ‘informatiemarkt’, dus zonder plenair gedeelte.
Vgz herkent zich niet in de kritiek op het participatietraject. Woordvoerder Six wijrst erop dat iedereen is uitgenodigd en gehoord. De een-op-een gesprekken worden juist gepresenteerd als extra aandacht voor de omwonenden. De gemeente put zich uit om te betogen dat de ontwikkelaar in orde is. Opnieuw wordt gewezen op de gesprekken met omwonenden en op de diverse bijeenkomsten. Die gesprekken worden ‘zeer intensief’ worden genoemd en ze zouden zijn aangegaan om onderscheid te maken tussen de belangen van omwonenden en belangstellenden voor een woning.
Aanpassingen
Tijdens twee informatieavonden zijn volgens de gemeente standpunten gewisseld over het conceptplan en heeft dit geleid tot aanpassingen. De verantwoordelijkheid voor goede participatie ligt bij de ontwikkelaar, vindt het gemeente. “Niettemin is de gemeente betrokken en is op verschillende momenten aanwezig om informatie te verstrekken over de ruimtelijke procedure. De ontwikkelaar moet van de bijeenkomsten participatieverslagen maken. Deze verslagen worden meegenomen bij de beoordeling van de definitieve aanvraag”, legt woordvoerster Hetty Vaatstra uit.
De Lochemse gemeenteraad legde eerder dit jaar vast dat bij nieuwbouwprojecten minimaal 30 procent sociale huurwoningen moeten worden gerealiseerd. In het geval van de Bloemenkamp geldt dit niet. Al voor de vaststelling van nieuw beleid stond vast dat hier sprake is van vrijesectorhuurwoning. In de kernvisie is de Bloemenkamp inderdaad benoemd als locatie met kansen voor middenhuur. De 30 procent moet gemeentebreed worden gehaald en niet per se op projectbasis. De verevening per kern geldt ook voor transformatielocaties zoals de Bloemenkamp, zo laat de gemeente weten.
Transformatie
Wat betreft lange leegstand of een langdurig braakliggend terrein na sloop wijst de gemeente nog op de processtappen uit de startnotitie ‘Herontwikkeling de Bloemenkamp’ van juli 2024. Daarin is het streven opgenomen om de transformatie zo snel mogelijk te laten verlopen. De gemeente zegt in de startblokken te staan voor een voortvarende aanpak.
Op de vraag wat er van de parkachtige omgeving overblijft als er twee woonblokken ontstaan zegt woordvoerder Björn Six van Vgz: “Veel. Vastgoed zorgsector hecht veel waarde aan groen. We behouden daarom zo veel mogelijk van het bestaande groen. Daar waar er groen wordt verwijderd, gebeurt dit enkel vanuit noodzaak. Er is een Bomen Effect Analyse (BEA) uitgevoerd om de gezondheid van alle bomen op het terrein in kaart
te brengen. Een enkele ongezonde boom, die niet levensvatbaar is, zal gekapt worden. Hiermee wordt de bestaande waarde zoveel als mogelijk behouden.” De Vrienden van de Bloemenkamp vrezen dat alleen al de extra parkeerruimte ten koste gaat van groen.
Sloopdrift
Tenslotte wijzen de Vrienden van de Bloemenkamp nog op de sloopdrift die Gorssel treft. “Slopen is echt niet meer van deze tijd. Het druist in tegen zowel het landelijke als lokale duurzaamheidsbeleid. Het is onvoorstelbaar dat onze gemeente daar zo nonchalant in handelt”, zegt Marlies Gommers. Zo moet de J.A. de Vullerschool wijken voor nieuwbouw van de Multifunctionele Accommodatie (MFA). Het oudste gedeelte van de school is nog ontworpen door de vermaarde Lochemse architect G.J. Postel. In het kielzog verdwijnen ook Het Trefpunt en de Jumbo. Het centrum van Gorssel wordt omschreven als ‘een grote parkeerplaats met schaamgroen’.
De gemeente Lochem laat weten dat de Vullerschool geen monumentenstatus heeft, maar dat het kenmerkende element – van Postel – bij nieuwbouw van de MFA behouden blijft en wordt geïntegreerd in het nieuwe gebouw. Deze week is er een informatiebijeenkomst waar het ontwerp van de MFA wordt getoond. “We weten dat er kritische geluiden zijn. Tegelijkertijd krijgen we ook veel enthousiaste reacties op dit plan”, aldus woordvoerster Vaatstra.
