ZELHEM/LOCHEM – Høken, daldeejen, brekk’n en angoan, biergooien, natte T-shirts, blote basten en veewagens als vorm van openbaar vervoer. Zijn de uitdrukkingen, de bijbehorende levens- en feeststijl, en de hele cultuur rondom de band Normaal immaterieel erfgoed dat gekoesterd moet worden? “Ja!”, vinden het Anhangerschap Normaal en auteur Dolf Ruesink van het nieuw verschenen boek ‘De Schatkamer van Normaal’. De aanvraag is inmiddels ingediend bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN).
Tijdens een perspresentatie van het door Erfgoed Uitgevers uit het Friese Marum uitgegeven boek van Dolf Ruesink in Museum Smedekinck in Zelhem gaf Frank Hemeltjen van KIEN een positief schot voor de boeg af. Hij erkent dat Normaal veel heeft betekend voor de cultuur van het platteland en een ambassadeur voor de streektaal was en is. Een aanvraag om iets als immaterieel erfgoed erkend te krijgen moet, volgens de regels van Unesco, vergezeld gaan van een plan om het erfgoed te borgen voor de toekomst.
Boeken
Dolf Ruesink (1952, Winterswijk) is er maar druk mee. Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Normaal bracht hij eerder al het boek ‘Feesten als Wilde Beesten’ uit (uitgeverij Noordhoek, ISBN 9789023260196). Dit is een boek met een overzicht van (bijna) alle concerten die Normaal in de afgelopen 50 jaar gaf. Geschreven vanuit het perspectief van de fans… pardon: anhangers. En gerangschikt per provincie.
Lang geleden schreef Ruesink – die meer dan 40 jaar journalist in dienst van Tubantie én hoofdredacteur van de Anhangerschapbode was – al het boek ‘Wat is Normaal’. Toen nog samen met wijlen Normaal-drummer Jan Manschot. Dat was ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van de band in 1990. En nu is dus ‘De Schatkamer van Normaal’. Met opnieuw een lange lijst van concerten en een enorme hoeveelheid posters, plus de complete discografie van de band. “Het is niet echt een leesboek, maar ook geen puur kijkboek”, zei Ruesink tijdens de perspresentatie. Maar veel te kijken is er zeker. Aardigheidje is dat de lezer – bij voorkeur een anhanger – bij elk concert dat hij of zij bezocht een vinkje kan zetten. “Sommigen hebben meer dan 300 concerten bezocht”, weet de auteur.
Vijftig jaar
Het boek ziet eruit alsof er veel tijd en energie in is gestoken. Op de vraag hoe lang hij ermee bezig is geweest zegt Ruesink lachend: “Vijftig jaar!” Als journalist volgt hij Normaal al sinds die gedenkwaardige Hemelvaartsdag in 1975 toen Bennie Jolink, op het podium van het openluchttheater in Lochem, de ‘Drieteri-je Blues’ inzette en er een siddering door het publiek ging. “Ik wist toen meteen: dit is iets bijzonders”, blikt Ruesink terug. In werkelijkheid is het nieuwe boek in ongeveer een half jaar tot stand gekomen, al is daar jaren van archiefvorming aan vooraf gegaan. Een ordner met concertlijsten is inmiddels overhandigd aan het Anhangerschap. Misschien ooit te zien in een gedroomd Normaal-museum.
lees verder onder de afbeelding…
Na dat optreden in Lochem ging het snel met de populariteit van de band. Onder meer door voor een paar kratten bier op te treden in kroegen en zalen, op voorwaarde dat de band, bij gebleken succes, nog eens terug mocht komen tegen betaling van een reguliere gage. Een succesvol werd het altijd. Ook aan het ietwat vervaarlijke imago van Normaal werd hard gewerkt. Zo werd een gesneuvelde spiegel in een kleedkamer van de tv-studio waar TopPop werd opgenomen in de media tot enorme proporties opgeblazen.
In de fik
Van die media-aandacht schrokken de bandleden zelf toch ook wel, zo blijkt uit het verhaal dat Adriaan Hoes – zoon van Johnny Hoes – vertelde tijdens de boekpresentatie. “Ze kwamen met knikkende knieën voor hun volgende opnames naar onze Telstar Studio in Weert, bang voor een negatieve reactie van mijn vader. “Die stond ze echter al glunderend op te wachten. ‘Welkom mannen. Jullie hadden de boel in de fik moeten steken!’, riep hij ze toe.” Dit alles uiteraard met een smeuïge Limburgse tongval. Hoes noemt het een eer dat hij een bijdrage mocht leveren aan de geboorte van ‘Oerend Hard’.
Dolf Ruesink weet zeker dat zo’n 99 procent van de meer dan 3000 optredens van Normaal in binnen- en buitenland een plekje hebben gevonden in het boek. Er moesten altijd minstens twee bronnen zijn die bevestigen dat concerten ook echt hebben plaatsgevonden. Naast posters werden onder meer de werkstaatjes van voormalige roadies gebruikt. Ook een goed bijgehouden agenda en het feilloze geheugen van gitarist Paul Kemper boden vaak uitkomst. De administratie van Normaal was in de begintijd – op z’n zachtst gezegd – nogal chaotisch. Sommige contracten werden zelfs vernietigd om ze uit het zicht van de Belastingdienst te houden. Over de laatste jaren is de boekhouding van Kantoor Normaal in Lochem juist perfect, meldt Ruesink
Mysterie
Er is nog een aantal onbevestigde optredens, die dus het boek niet haalden. Het gaat onder meer om try-outs die werden gegeven op scholen, in kazernes en zelfs gevangenissen en een tbs-inrichting. Daarvan ontbreken de details omdat ze niet werden aangekondigd. Ruesink komt graag in contact met mensen die er meer van weten. “Wellicht goed voor een herdruk”, zegt hij. En dan is er nog het mysterie van een optreden in Oostenrijk. Voor een daar woonachtige Nederlander die een feest gaf. De bandleden weten niet meer waar dat was en wie het feest gaf.
Publiekspresentatie
De publiekspresentatie van ‘De Schatkamer van Normaal’ wordt op zondag 16 november gehouden bij Museum Smedekinck in Zelhem, aan de Pluimersdijk. Tussen 14.00 en 18.00 uur is iedereen welkom. Het is de laatste dag van de expositie over 50 jaar Normaal in het museum. De band Bezzem treedt op en Dolf Ruessink geeft twee keer een presentatie over de totstandkoming van het boek. Kaarten zijn te koop via museumsmedekinck.nl.
De Schatkamer van Normaal
Dolf Ruesink
Erfgoed Uitgevers
ISBN: 9789083547213
Prijs: 25 euro
